CHP'de Tasfiye ve Bölünme Krizi: Kılıçdaroğlu 37 İl Başkanını Görevden Aldı, Özel Yeni Partiye Hazırlanıyor

Butlan yönetimi, olağanüstü kurultay çağrılarına kapıları kapatırken, Özgür Özel cephesi ise yargıya başvurarak kurultay sürecini zorlamayı planlıyor. Ancak kulislerde yargıdan beklentisi olmayanların fazlalıkta olduğu belirtiliyor. 26 Temmuz'a kadar butlan yönetiminden olağanüstü kurultay beklentisi olmadığı görülüyor.

Siyaset bilimciler, mutlak butlan kararının Türk siyasi hayatında benzeri görülmemiş bir hukuki-siyasi kriz yarattığını vurguluyor. Bir mahkeme kararının ülkenin ana muhalefet partisinin liderini değiştirmesi ve bunun yarattığı meşruiyet tartışması, CHP tabanında derin hoşnutsuzluk yaratmış durumda. Sözcü gazetesinin aktardığına göre, CHP'li vekiller sokakta 'Kimi destekliyorsun? Ne olacak partinin hali?' gibi sorularla karşılaştıklarını ve siyaset yapılamadığını belirtiyor.

Kılıçdaroğlu'nun Tasfiye Süreci Kimleri Kapsıyor?

Kılıçdaroğlu yönetimi, göreve dönüşünün ardından çok sayıda il başkanı ve il teşkilatını feshetti. İlk etapta aralarında İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Antalya, Kayseri, Malatya gibi büyük illerin de bulunduğu 26 il başkanı MYK kararıyla görevden alındı. Daha sonra bu sayı 37'ye yükseldi. Kılıçdaroğlu yönetimi 14 ilde yeni başkan ataması yaptı: İstanbul, Batman, Çanakkale, Mardin, Niğde, Tunceli, Osmaniye, Bursa, Ankara, İzmir, Adana, Malatya, Antalya ve Kayseri.

Takvim gazetesinin haberine göre, ilk etapta aralarında CHP Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır ve Veli Ağbaba gibi isimlerin de yer aldığı 9 milletvekili kesin ihraç talebiyle disipline sevk edildi. Kılıçdaroğlu, daha önce 'FETÖ ajanlarını fark edemedim' diyerek parti tabanından özür dileyerek, partide yolsuzluk ve kirli işlerle anılanları tasfiye etmeye başladığını duyurdu. YDK, 'ihraç' gündemiyle toplanarak tedbirli olarak kesin ihraç istemiyle disipline sevk edilen il başkanlarının tedbir kararına yaptıkları itirazları değerlendirdi.

Gazeteci Sinan Burhan'ın canlı yayında aktardığı kulis bilgisine göre, Trabzon, Rize, Artvin ve Afyonkarahisar il başkanlarının da görevden alınacağı veya ihraç edileceği iddia edildi. Bu 4 il başkanının, özellikle CHP Grup Başkanvekili Ali Mahir Başarır'ın teşkilat gezisi esnasında Genel Merkez aleyhine yaptıkları açıklamalar ve protestolar nedeniyle disiplin süreciyle karşı karşıya kalacakları belirtiliyor. Genel Merkez'in önümüzdeki günlerde bazı il başkanlıklarında da değişime gideceği ve sayının 50'yi bulabileceği konuşuluyor.

Kılıçdaroğlu, daha önce 'FETÖ ajanlarını fark edemedim' diyerek parti tabanından özür dileyerek tasfiye sürecini meşrulaştırmaya çalıştı. 'Hırsızlar, bizden korkun! Sizden mutlaka hesap soracağız' şeklindeki açıklamaları, parti içindeki arınma operasyonunun boyutunu gösteriyor. Ancak Özel cephesi, bu sürecin parti içi muhalefeti susturmaya yönelik bir tasfiye olduğunu öne sürüyor.

21 İlde Atama Yapılamadı: Yönetim Krizi mi, Titizlik mi?

Kılıçdaroğlu'nun 36 il başkanını görevden almasının ardından ortaya çıkan en büyük sorun, boşalan koltuklara atama yapılması oldu. Türkiye Gazetesi ve Halk TV'nin haberlerine göre, görevden alınan 36 il başkanlığından 21'inde henüz atama yapılmadı. Bu durum, parti içinde yeni bir tartışma başlattı.

Özgür Özel'e yakın isimler, mutlak butlan kararıyla göreve dönen yönetimin birçok il için uygun isim bulamadıklarını öne sürüyor. Özel'in kurmayları, 'Atama yapabilmek için onlarca kişiye teklif götürüyorlar ancak kimse kabul etmiyor. Genel Merkez adeta yönetim krizi yaşıyor. Bu süreç devam ederse teşkilatların kapısına kilit vurmak zorunda kalabilirler' değerlendirmesinde bulundu.

Butlan yönetimi ise iddiaları reddederek sürecin aceleye getirilmediğini savunuyor. Butlan kaynakları, bazı illerde il başkanlığı için çok sayıda başvuru bulunduğunu, adayların tek tek değerlendirildiğini ve ortak mutabakat sağlanan isimlerin görevlendirildiğini belirterek şunları söyledi: 'Çok fazla aday oluyor. Adaylar arasında bir isim üzerinde konsensüs oluştuğunda atamayı gerçekleştiriyoruz. Amacımız yalnızca boş kadroları doldurmak değil, doğru isimleri görevlendirmek.'

Çanakkale'de ise görevden alınan il başkanlığına karşı örgüt ayaklandı. CHP Çanakkale örgütü, 'Bu atamaları tanımıyoruz' diyerek alınan kararlara karşı ortak tavır aldı. Benzer tepkilerin diğer illerde de görülmesi, Kılıçdaroğlu yönetiminin örgüt tabanında ne kadar destek bulabileceği sorusunu gündeme getiriyor.

Özgür Özel 73 Milletvekiliyle Yeni Parti mi Kuruyor?

CHP'de mutlak butlan kararı sonrası en çok konuşulan senaryo, Özgür Özel'in yeni parti kurması. Sözcü gazetesinin haberine göre, Özel'e yakın çevreler 73 ile 87 arasında milletvekilinin kendileriyle birlikte hareket edeceğini öngörüyor. Kılıçdaroğlu kanadı ise bu sayının 45 ile 67 arasında kalacağını tahmin ediyor.

Memurlar.net ve Gerçek Gündem'in aktardığı kulis bilgisine göre, 73 milletvekilinin CHP'den istifa ederek kurulması beklenen yeni partiye katılması halinde ana muhalefet partisi sıfatı da CHP'den yeni partiye geçmiş olacak. Ancak yeni partinin handikapları da bulunuyor: Hiç seçime girmediği için Hazine yardımından yararlanması mümkün olmayacak. Özel cephesi, 20 ve 24 Temmuz'u yeni partinin kurulacağı günler değil, yargı sürecinin izleneceği kritik tarihler olarak görüyor.

Sözcü gazetesinin aktardığına göre, CHP'li vekiller 'Hem Özgür Bey'e ilgi var hem de Kemal Bey'e tepki var. Kemal Bey'i destekleyen vekiller sokağa çıktığında tepki görüyor, gerginlik yaşanıyor. Bu kolay dinecek bir tepki değil' diyor.

Yeni Şafak gazetesinin haberine göre ise CHP'de temmuz ayında beklenen ayrılık sürecinin ağustosa ertelendiği konuşuluyor. Kulislerde, ağustos ayında yeni siyasi oluşumun resmen kurulması ve ilk aşamada TBMM'de grup oluşturabilmek için yaklaşık 20 milletvekilinin CHP'den istifa ederek bu oluşuma katılmasının planlandığı ifade ediliyor. Özel'in bir süre daha CHP'de kalarak süreci içeriden takip edebileceği öne sürülüyor.

İmamoğlu'na yakın isimler yeni partinin bir an önce kurulmasını savunurken, Özel ve ekibi tüm hukuki yollar tükenene kadar mücadeleye devam edilmesinden yana. İkili arasında bu konuda görüş ayrılıkları olduğu belirtiliyor. Özel, istifalar konusunda herhangi bir talimat vermedi, aksine yeni bir parti kurulana kadar milletvekillerinin CHP çatısı altında kalmasını istedi.

Belediye Başkanları ve Kılıçdaroğlu Arasında Gerilim Nasıl Tırmanıyor?

Kılıçdaroğlu'nun il başkanlarını görevden alma kararları, CHP'li belediye başkanlarının da tepkisini çekti. Artı Gerçek'in haberine göre, bazı CHP'li belediye başkanlarının illerde gerçekleşen görevden alma ve ihraç kararlarına itiraz etmesi üzerine Kılıçdaroğlu'nun 'CHP'yi belediye başkanları değil, Genel Başkan ve kurullar yönetiyor' yanıtını verdiği iddia edildi.

Demokrat Gündem'in aktardığına göre, Kılıçdaroğlu'nun kararlara muhalefet eden belediye başkanlarına yönelik 'Belediye başkanlarının fikrini neden alalım? CHP'yi belediye başkanları değil, Genel Başkan ve kurullar yönetiyor' çıkışını yaptığı ileri sürüldü. Kurmaylarının ise 'Eleştirebilirsin ama haddin aşılmasına kimse müsaade etmez, edilemez. Parti disiplini ve kurumsal yapı herkes için bağlayıcıdır' dediği belirtildi.

Takvim ve Sabah gazetelerinin haberlerine göre, 3 büyükşehir belediye başkanı — Ahmet Akın (Balıkesir), Vahap Seçer (Mersin) ve Zeydan Karalar (Adana — Özgür Özel'in yeni parti planına katılmama kararı aldı. Belediye başkanlarının birçoğunun, Ekrem İmamoğlu'nun güdümündeki bir partide yer almak istemediği bildirildi. Ayrıca Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş'ın atacağı adımlar da merakla bekleniyor. Genel Merkez kaynakları Yavaş'ın CHP'den ayrılma ihtimalini düşük görürken, Özel kanadı Yavaş'ın kendilerine sırt dönmeyeceğini savunuyor.

İzmir'de ise ilçe başkanları arasında 'Birimiz görevden alınırsak hepimiz istifa edelim' teklifi gündeme geldi. Dokuz Eylül gazetesinin haberine göre, İzmir İl Başkanı Güç, bu öneriyi kabul etmeyerek 'Genel Başkanımız Özgür Özel'in tavrı net. Talimatı var. Ayın 20'sini bekleyelim. Yargıtay beklediğimiz kararı vermezse yeni parti kurulabilir' dedi.

Önümüzdeki 10 Gün Neden Kritik?

Sözcü gazetesinin Cumhuriyet'ten Sarp Sağkal'ın haberine dayandırdığı kulis bilgisine göre, CHP'de tüm kanatlar önümüzdeki 10 günün belirleyici olacağı görüşünde birleşiyor. 20 ve 24 Temmuz, yargı sürecinin izleneceği kritik tarihler olarak görülüyor. Adli tatil öncesi Yargıtay'dan olumlu bir karar bekleyen vekiller bulunsa da, yargıdan beklentisi olmayanların fazlalıkta olduğu belirtiliyor.

Kulislerde konuşulan en çarpıcı senaryolardan biri, Özgür Özel'in dokunulmazlığının kaldırılacağı ve tutuklanacağı iddiası. Bazı vekillerin bu senaryolardan çekinerek kurulacak yeni bir partiye gitmeyeceği ileri sürülüyor. Özel'i destekleyen vekiller ise 'Çok geç kalmadan hareket edilmesi lazım. Lideri tutuklamanın etkisi elbette olumsuz olur. Ancak mutlaka bir arkadaşımız mücadeleyi devam ettirir. Özgür Bey'in halkta büyük bir karşılığı var ve bu her gün artıyor' yorumunu yapıyor.

Bazı vekiller ise butlan yönetimini desteklemese bile 'yeni parti' tartışmalarının yanlış olduğunu söylüyor. 'Esas olan CHP'dir' diyen bu görüşteki vekiller 'Yeni bir parti kurmak AKP'nin işine gelir. Bu denemeler daha önce de yapıldı ve başarısız oldu. Partide kalıp mücadele etmek lazım' değerlendirmesini yapıyor. Bu görüşler nedeniyle yeni partiye geçecek vekillerin 50-60 arasında kalabileceği de iddia ediliyor.

Kılıçdaroğlu cephesi ise bölünme ihtimaline karşı 'Arkadaşlarımızın partide kalmasını istiyoruz' mesajı veriyor. Ancak örgütlerde devam eden tasfiye ve ihraç süreci, bu mesajın inandırıcılığını sorgulatıyor. CHP Sözcüsü Zeynel Emre, Cumhuriyet gazetesine yaptığı açıklamada 'CHP seçmeninin yüzde 90'ın üzerinde bir sayıyla Özgür Özel liderliğindeki CHP'yi istiyor' değerlendirmesinde bulundu.

CHP Krizinin Sayısal Tablosu

Geçmişte Benzer Krizler Ne Oldu?

CHP tarihinde benzer bölünme ve tasfiye süreçleri daha önce de yaşandı. 2018'de Kılıçdaroğlu'na karşı kurultayda Muharrem İnce'nin aday olması ve sonrasında parti içi gerilimler, bugünkü krizin boyutlarına ulaşmamıştı. Daha geride, DSP'den ayrılan CHP geleneğindeki bölünmeler ve 1990'ların siyasi parçalanmaları, Türk solunun tarihsel zaafiyetlerini hatırlatıyor.

Ancak bu kez krizin boyutu farklı. Bir mahkeme kararıyla genel başkanın değiştirilmesi, ardından kapsamlı bir tasfiye dalgası ve muhalefet cephesinin yeni parti kurma aşamasına gelmesi, Türk siyasi tarihinde eşine az rastlanır bir durum. Özellikle İmamoğlu'nun tutuklu bulunması ve CHP'nin cumhurbaşkanı adayının cezaevinde olması, krizin siyasi ağırlığını daha da artırıyor.

Siyaset analistleri, CHP'nin bölünmesi halinde iktidarın en büyük kazanan olacağını, ana muhalefetin zayıflamasının erken seçim senaryolarını gündeme getirebileceğini belirtiyor. Kılıçdaroğlu'nun eylül olağan kurultayına kadar partiyi toparlama hedefi, tasfiye sürecinin hızına ve Özel cephesinin ne zaman harekete geçeceğine bağlı olarak şekillenecek.

Sık Sorulan Sorular

CHP'de mutlak butlan kararı ne demek?

Mutlak butlan, bir hukuki işlemi baştan sona hükümsüz kılan bir karardır. CHP'nin 38. Olağan Kurultayı hakkında verilen bu karar, kurultayın hiç yapılmamış sayılması anlamına geliyor. Bu nedenle Özgür Özel'in genel başkanlığı düştü, Kemal Kılıçdaroğlu mahkeme kararıyla yeniden genel başkan olarak atandı.

Özgür Özel yeni parti ne zaman kuracak?

Kulis bilgisine göre Özel cephesi 20 ve 24 Temmuz'u yargı sürecinin izleneceği kritik tarihler olarak görüyor. Yeni partinin temmuz sonu değil, ağustos ayında resmen kurulabileceği ve ilk aşamada TBMM'de grup oluşturmak için yaklaşık 20 milletvekilinin istifa etmesinin planlandığı konuşuluyor.

CHP'de kaç il başkanı görevden alındı?

Kemal Kılıçdaroğlu yönetimi, göreve dönüşünün ardından ilk etapta 26, daha sonra toplam 37 il başkanını görevden aldı. 14 ilde yeni atama yapılırken, 21 ilde henüz atama yapılmadı. Trabzon, Rize, Artvin ve Afyonkarahisar il başkanlarının da ihraç edileceği iddia ediliyor.

Yeni parti CHP'yi ana muhalefetten düşürür mü?

Eğer 73 milletvekili CHP'den istifa ederse, CHP Meclis'teki en büyük parti olma özelliğini yitirerek ana muhalefet koltuğundan düşebilir. Ancak Kılıçdaroğlu kanadı, ayrılacak vekil sayısının 45-67 arasında kalacağını ve CHP'nin ana muhalefet olarak kalacağını öne sürüyor.