DOA Depozito Sistemi 5 Günde Rekor Kırdı, Fiyat Tartışması Büyüyor

Sisteme katılmak için öncelikle DOA mobil uygulaması veya resmi web sitesi üzerinden üyelik oluşturulması gerekiyor. Kullanıcılar, uygulama içindeki harita üzerinden kendilerine en yakın iade noktasını bulabiliyor. Bireysel kullanıcılar için günlük iade limiti 200 adet olarak belirlendi; bu sınırın üzerindeki ambalajlar ertesi gün sisteme yüklenebiliyor.

İade edilen ambalajların ezilmemiş, barkodunun okunabilir ve fiziksel bütünlüğünün bozulmamış olması gerekiyor. DOA logosu bulunmayan veya sistem şartlarına uymayan ambalajlar için ödeme yapılmıyor. Sistem, market zincirlerinden kamu kurumlarına, üniversitelerden alışveriş merkezlerine kadar binlerce noktada kullanılabiliyor.

Sistem Ne Zaman Başladı ve Pilot Süreç Nasıl İşledi?

DOA sisteminin temelleri 2023 yılında atıldı. İlk olarak Şubat 2025'te Sakarya'da pilot uygulama olarak başlatılan sistem, Temmuz 2025 itibarıyla '7 Bölge 7 İl' sloganıyla yaygınlaştırıldı. Pilot dönemde ambalaj başına 0,25 TL teşvik bedeli ödeniyordu.

1 Temmuz 2026 itibarıyla sistem Türkiye genelinde 81 ilde zorunlu hale geldi ve depozito bedeli 1 TL'ye yükseltildi. Bu tarihten itibaren zincir marketler, süpermarketler, bakkallar, büfeler ile otel, restoran ve kafe (HOREKA) işletmeleri iade noktası olarak hizmet vermeye başladı. İçecek satan tüm işletmelerin dbys.gov.tr üzerinden kayıtlarını tamamlaması ve birlikte çalışacakları saha operatörünü belirlemesi gerekti.

Pilot dönemden geniş çaplı uygulamaya geçişte bazı aksaklıklar da yaşandı. Birçok noktada iade makinelerinin ambalajları ilk denemede okumadığı, yoğun saatlerde kuyruklar oluştuğu ve işlemin beklenenden uzun sürdüğü bildirildi. Karaman gibi bazı illerde makinelerin yetersiz kaldığı ve vatandaşların geri dönüşüm noktalarına akın ettiği görüldü.

İlk gün verileri ise oldukça etkileyiciydi. Bakan Kurum'un açıklamasına göre 1 Temmuz'da 649 bin 244 kişi uygulamayı indirdi ve 1 milyon 547 bin 850 adet ambalaj geri dönüşüme kazandırıldı. Beşinci günün sonunda toplam ambalaj sayısı 7,6 milyona, kullanıcı sayısı ise 1 milyon 385 bine ulaştı.

Fiyat Tartışması Neden Patlak Verdi?

DOA sisteminin 1 Temmuz'da devreye girmesiyle birlikte, market raflarında pet şişe su ve soda fiyatlarında belirgin artışlar gözlendi. OdaTV'nin aktardığına göre, 4 Temmuz itibarıyla birçok zincir markette etiketler yenilendi. 0,5 litrelik pet şişe su 5,25 TL'den 7,25 TL'ye, 1,5 litrelik pet şişe su ise 11,50 TL'den 13 TL'ye yükseldi.

Yeni Şafak'ın haberine göre, market raflarında su fiyatlarının 3 ila 5 TL arasında arttığı görüldü. Tüketiciler, depozito bedelinin yalnızca 1 TL olmasına rağmen fiyatların neden bu kadar yükseldiğini sorguladı. Sosyal medyada 'Dün 5,75 TL'ye aldığım su bugün nasıl 7,25 TL olabiliyor?' şeklindeki paylaşımlar hızla yayıldı.

Türkiye Gazetesi, durumu 'Bu zam DOA'l değil! Çevreci sisteme fırsatçı gölgesi' başlığıyla manşete taşıdı. Haberde, su markalarının daha önce petrol fiyatlarındaki yükselişi gerekçe göstererek zam yaptığını, şimdi de DOA sistemini 'zam kalkanı' olarak kullandığı ifade edildi. DOA kapsamında bulunmayan 5 litrelik damacana tipi pet su ürünlerinde ise herhangi bir fiyat değişikliği yapılmadığı dikkat çekti.

Bazı üreticiler fiyat artışını sistem maliyetlerine bağladı. Derince Belediyesi iştiraki Çenesuyu A.Ş., 4 Temmuz'dan itibaren su fiyatlarında şişe başına 1 TL'lik artışı ürünlerine yansıttığını açıkladı. Ancak tüketiciler ve uzmanlar, ambalaj başına depozito bedelinin zaten iade edildiğini, bu bedelin kalıcı bir maliyet artışı yaratmaması gerektiğini savundu.

Tüketici Örgütleri ve Uzmanlar Ne Diyor?

Tüketici Konfederasyonu Başkanı Aydın Ağaoğlu, fiyat artışlarını sert şekilde eleştirdi. Türkiye Gazetesi'ne konuşan Ağaoğlu, 'Daha önceden yürürlükte olan ambalaj atıkları yönetmeliği uyarınca işletmeler zaten bir geri kazanım bedeli ödüyordu' dedi ve fiyat artışlarının depozito bedeliyle açıklanamayacağını vurguladı.

Tüketici Konfederasyonu Başkanı Aydın Ağaoğlu: 'Bu apaçık bir fırsatçılıktır. İşletmeler ambalaj atıkları yönetmeliği kapsamında zaten geri kazanım bedeli ödüyordu. Depozito bedeli, ürün fiyatının bir parçası olmayıp iade sırasında tüketiciye geri dönüyor.'

Uzmanlar, fiyat karmaşasının önüne geçilmesi için içecek ambalajlarında veya raf etiketlerinde 'Fiyata 1 TL Depozito Bedeli Dahildir' ibaresinin zorunlu hale getirilmesini öneriyor. Böylece tüketicilerin depozito bedeli ile ürün fiyatındaki gerçek artışı kolayca ayırt edebileceği belirtiliyor. Tüketiciler, Ticaret Bakanlığı'nın marketlerde denetim yapmasını talep ediyor.

Badem Pınarı Yönetim Kurulu Üyesi Kaan Badem ise uygulamanın Türkiye'nin geri dönüşüm kültürü açısından önemli bir dönüm noktası olacağını ifade etti. Badem, '2013 yılında yüzde 13 seviyesinde olan geri dönüşüm oranının bu uygulamayla birlikte 2026 yılında yüzde 40'a çıkarılması hedefleniyor' dedi. İlerleyen süreçte 5 litrelik ambalajların da sisteme dahil edilmesi bekleniyor.

Yenigün Gazetesi yazarlarından Cansu Boz, sistemin fikren başarılı olduğunu ancak mevcut makinelerin henüz istenilen seviyede olmadığını belirtti. Pet şişe, cam şişe ve alüminyum kutuların çoğu zaman ilk denemede okunmadığını, yoğun saatlerde oluşan kuyruklarla birleşince işlemin beklenenden uzun sürebildiğini yazdı.

Sistemin Çevresel ve Ekonomik Hedefleri Neler?

DOA sisteminin temel amacı, tek kullanımlık içecek ambalajlarının sokaklara veya doğaya atılmasını engellemek ve geri dönüşüm oranını artırmak. Bakanlık verilerine göre sistem sayesinde her yıl yaklaşık 25 milyar ambalajın geri dönüşüme kazandırılması ve ekonomiye 30 milyar TL seviyesinde katkı sağlanması hedefleniyor.

Sistem, yalnızca çevresel değil ekonomik açıdan da önemli faydalar sağlamayı planlıyor. Ambalaj atıklarının düzenli depolama sahalarında bertaraf edilmesi ile oluşan emisyon azaltımı, yerel yönetimlerin atık bertaraf maliyetindeki azalma, istihdam olanakları ve Türkiye'nin küresel sürdürülebilir kalkınma eylemine katılımın desteklenmesi bu faydalar arasında sayılıyor.

Depozito yönetim sistemleri dünya genelinde hızla yaygınlaşıyor. Şu anda 20'den fazla ülkede uygulanan ve 350 milyonu aşkın nüfusu kapsayan sistemlerin, 2026 itibarıyla 70 ülke veya eyalette yaklaşık 750 milyon kişiye ulaşması bekleniyor. Almanya, İsveç, Norveç gibi ülkelerde on yıllardır uygulanan depozito sistemleri, geri dönüşüm oranlarını yüzde 90'ın üzerine çıkarmış durumda.

Türkiye'nin Sıfır Atık Hareketi, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın öncülüğünde başlatıldı ve dünya genelinde dikkatle izlenen çalışmalar arasında yer alıyor. DOA sistemi, bu vizyonun en somut adımlarından biri olarak değerlendiriliyor. COP31 İklim Konferansı'nın Kasım 2026'da Antalya'da düzenlenecek olması da Türkiye'nin çevre politikalarındaki kararlılığını pekiştiriyor.

DOA Sistemi Kimleri Etkiliyor?

DOA sistemi, Türkiye'de içecek tüketen tüm bireyleri doğrudan etkiliyor. 81 il ve 973 ilçede uygulanan sistem, marketlerden bakkallara, büfelerden restoranlara kadar içecek satışı yapan tüm işletmeleri kapsıyor. Özellikle günlük tüketimde en çok tercih edilen 0,5 litrelik pet şişe su ve soda ürünlerindeki fiyat artışları, dar gelirli vatandaşları daha fazla etkiliyor.

Sisteme dahil olan 0,10 ile 3,01 litre arasındaki tüm plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajları DOA kapsamında. Ancak 5 litrelik damacana tipi pet su ürünleri şu an için sistem dışında tutuluyor. İlerleyen dönemde bu ürünlerin de sisteme dahil edilmesi planlanıyor.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın açıkladığı temmuz 2026 sosyal yardım zamları da aynı dönemde gündeme geldi. Evde bakım yardımı 15 bin 755 TL'ye, yaşlı aylığı 7 bin 257 TL'ye, yüzde 70 ve üzeri engelli aylığı 8 bin 689 TL'ye yükseldi. Bu ödemelerden yararlanan yaklaşık 516 bin engelli vatandaş ve milyonlarca hak sahibi, artan içecek fiyatlarından etkilenen kesimler arasında yer alıyor.

Bakan Göktaş, 2026 yılı içinde evde bakım yardımında toplam 48,6 milyar TL ödeme yapıldığını belirtti. Temmuz ayında ise 8,1 milyar TL'lik yaşlı ve engelli aylığı ödemesinin hak sahiplerinin hesaplarına yatırılmaya başlandığı bildirildi. Sosyal yardım alanların alım gücündeki bu artışın, DOA kaynaklı fiyat yükselişini kısmen dengelemesi bekleniyor.

Geçmişte Ne Olmuştu? Uluslararası Örnekler

Depozito iade sistemleri Avrupa'da on yıllardır uygulanıyor. Almanya'da 2003'ten beri yürürlükte olan sistem, geri dönüşüm oranını yüzde 98'e çıkardı. İsveç'te 1984'ten beri uygulanan depozito sistemi ile cam şişe geri dönüşüm oranı yüzde 85'i aştı. Norveç'te ise 1999'da başlatılan sistem sayesinde plastik şişe geri dönüşüm oranı yüzde 92'ye ulaştı.

Türkiye'de depozito sistemi fikri ilk olarak 2017'de Sıfır Atık Hareketi'nin başlatılmasıyla gündeme geldi. 2021'de Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Türkiye Çevre Ajansı'nı (TÜÇA) kurarak sistemin altyapısını oluşturmaya başladı. 2023'te ambalaj tescil süreci başlatıldı ve 2025 Şubat'ında Sakarya'da pilot uygulama hayata geçirildi.

Pilot dönemde ambalaj başına 0,25 TL ödenirken, bu tutarın yetersiz olduğu görüldü. 2026 yılıyla birlikte bedel 1 TL'ye yükseltildi ve sistem ülke geneline yayıldı. Bu süreçte üretici firmalar, ambalaj başına belirlenen depozito tutarını önceden TÜÇA'nın yönettiği merkezi fona yatırıyor. Tüketici, ürünü satın alırken bu bedeli fiyatın içinde ödüyor ve ambalajı iade ettiğinde geri alıyor.

Avrupa ülkelerindeki benzer sistemlerde de uygulama başlangıcında fiyat tartışmaları yaşandı. Ancak bu ülkelerde etiket şeffaflığı zorunluluğu ve sıkı denetimler sayesinde fırsatçılık şikayetleri zamanla azaldı. Uzmanlar, Türkiye'nin de benzer denetim mekanizmalarını devreye alması gerektiğini vurguluyor.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum: 'Sistemin 5'inci gününde DOA ile toplanan ambalaj miktarı 7 milyon 600 bine ulaştı. Çöpe atmıyor, dönüştürüyoruz. Çevremizi muhafaza ederken hem bireysel bütçemize hem de milli ekonomimize destek olmayı sürdürüyoruz.'

Bundan Sonra Ne Bekleniyor?

DOA sisteminin önümüzdeki aylarda daha da yaygınlaşması bekleniyor. Bakanlık, iade noktalarının sayısını artırmayı ve özellikle küçük işletmelerin sisteme entegrasyonunu hızlandırmayı planlıyor. İlerleyen süreçte 5 litrelik ambalajların da sisteme dahil edilmesi gündemde.

Fiyat tartışmalarının çözümü için Ticaret Bakanlığı'nın denetim başlatması bekleniyor. Uzmanlar, etiket şeffaflığı zorunluluğunun getirilmesini ve 'Fiyata 1 TL Depozito Bedeli Dahildir' ibaresinin standart hale gelmesini talep ediyor. Tüketici örgütleri, fırsatçılık yapan firmalara idari para cezası uygulanmasını istiyor.

Sistemin uzun vadeli hedefi, Türkiye'nin geri dönüşüm oranını yüzde 40'a çıkarmak. Bu hedefe ulaşılması durumunda her yıl 25 milyar ambalajın geri dönüşüme kazandırılması ve ekonomiye 30 milyar TL katkı sağlanması öngörülüyor. Ayrıca Kasım 2026'da Antalya'da düzenlenecek COP31 İklim Konferansı öncesinde Türkiye'nin çevre politikalarındaki başarıları uluslararası alanda sergilemesi planlanıyor.

Sosyal yardım ödemelerindeki artış da bu dönemde önemli bir gelişme. Temmuz 2026 itibarıyla geçerli olan yeni tutarlarda evde bakım yardımı 15 bin 755 TL'ye, yaşlı aylığı 7 bin 257 TL'ye, yüzde 70 ve üzeri engelli aylığı 8 bin 689 TL'ye yükseldi. Koruyucu ailelere çocuk başına yapılan aylık ortalama ödeme ise 17 bin 632 TL'ye çıktı. Bu ödemelerin temmuz ayından itibaren hak sahiplerinin hesaplarına yatırılmaya başlandığı bildirildi.

Sık Sorulan Sorular

DOA sistemi nedir ve nasıl çalışır?

DOA (Depozitosu Olan Ambalajlar), 1 Temmuz 2026'dan itibaren Türkiye'nin 81 ilinde uygulanan bir geri dönüşüm sistemidir. Üzerinde DOA logosu bulunan plastik, cam ve alüminyum içecek ambalajlarını iade noktalarına teslim eden vatandaşlara her ambalaj için 1 TL ödeme yapılıyor. İşlem, DOA mobil uygulaması üzerinden yürütülüyor ve tutar dijital cüzdana aktarılıyor.

Depozito iade makinesi nerede bulunur?

DOA iade makineleri ve noktaları zincir marketler, süpermarketler, bakkallar, büfeler ile otel, restoran ve kafe işletmelerinde yer alıyor. En yakın iade noktası, DOA mobil uygulamasındaki veya resmi web sitesindeki harita üzerinden il, ilçe ve mahalle bilgileri seçilerek bulunabiliyor.

Bir günde kaç ambalaj iade edilebilir?

Bireysel kullanıcılar bir gün içinde en fazla 200 adet depozitolu ambalaj iade edebilir. Bu sınır, sistemin adil, güvenli ve sürdürülebilir şekilde işlemesini sağlamak amacıyla getirildi. Sınırın üzerindeki ambalajlar ertesi gün yeniden sisteme yüklenebilir.

DOA sistemi su fiyatlarını neden artırdı?

DOA sisteminin devreye girmesiyle birlikte bazı marketlerde su fiyatları 3 ila 5 TL arasında arttı. Tüketici örgütleri bu artışları fırsatçılık olarak nitelendirirken, üreticiler sistem maliyetlerine bağladı. Depozito bedeli olan 1 TL, ambalaj iade edildiğinde tüketiciye geri ödendiği için kalıcı bir fiyat artışı yaratmaması gerektiği savunuluyor.