Komedyen Deniz Göktaş 'Ölü Deniz' Gösterisi Sonrası Tutuklandı: Türkiye'de Mizah ve İfade Özgürlüğü Tartışması Alevlendi
YouTube'da yaklaşık 10 milyon izlenmeyi aşan stand-up gösterisindeki siyasi ve dini hicivler nedeniyle 'cumhurbaşkanına hakaret' ve 'dini değerleri aşağılama' suçlamalarıyla tutuklanan komedyenin cezaevine gönderilmesi, sanat dünyasından siyasi parti liderlerine kadar geniş kesimlerden tepki topladı
- Komedyen Deniz Göktaş, Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu'nda sergilediği ve YouTube'da yayımladığı 'Ölü Deniz' adlı stand-up gösterisindeki siyasi ve dini hicivler nedeniyle 2 Temmuz'da İstanbul Havalimanı'nda gözaltına alındıktan sonra 3 Temmuz'da tutuklanarak Tekirdağ Karatepe Cezaevi'ne gönderildi.
- Karar; muhalefet partileri, sanatçılar, barolar ve uluslararası basın tarafından ifade özgürlüğüne yönelik bir müdahale olarak eleştirilirken, iktidara yakın çevreler ve Diyanet ise kutsal değerlere saygısızlık yapıldığını savundu.
Türkiye'nin gündemi, son dönemin en çok konuşulan komedyenlerinden Deniz Göktaş'ın tutuklanmasıyla sarsıldı. İstanbul Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu'nda sergilediği ve 24 Haziran'da YouTube kanalında yayımladığı 'Ölü Deniz' adlı stand-up gösterisindeki siyasi ve dini hicivler nedeniyle hakkında soruşturma başlatılan Göktaş, 2 Temmuz Perşembe günü yurt dışı tatilinden dönüşte İstanbul Havalimanı'nda pasaport kontrolü sırasında gözaltına alındı. Geceyi Vatan Caddesi'ndeki İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nde geçiren komedyen, 3 Temmuz Cuma günü savcılık ifadesinin ardından sulh ceza hakimliğine sevk edildi ve burada 'Cumhurbaşkanına hakaret' ile 'halkın bir kesiminin benimsediği dini değerleri alenen aşağlama' suçlamalarıyla tutuklanarak Tekirdağ Karatepe Cezaevi'ne gönderildi.
Gösteride Neler Söylenmişti?
Deniz Göktaş'ın 'Ölü Deniz' adlı gösterisi, güncel iç siyasetten psikolojiye, uyuşturucu soruşturmalarından Antik Yunan'a kadar geniş bir yelpazede hiciv içeren yorumlar barındırıyordu. Gösteri 3 Temmuz itibarıyla YouTube'da 10 milyona yaklaşan izlenme sayısına ulaştı. Soruşturmaya konu olan ifadeler arasında, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'la ilgili olarak 'Erdoğan'ın, utangaç bir diktatörden kendi kimliğiyle barışık bir diktatöre geçişi' şeklindeki sözler ile dinle ilgili bölümde 'İlk üç kitap iyiydi, dördüncüde çeviri zayıf' gibi ifadeler yer aldı. İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, konuya ilişkin Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi'ne (CİMER) 185 başvuru geldiğini ve bunların toplu değerlendirilerek resen soruşturma başlatıldığını açıkladı. Gösteriden iki kesit ise Türkiye'deki sosyal medya platformlarında erişim engeliyle görünmez kılındı.
Savcılık İfadesi ve Hukuki Süreç
Emniyetteki ve savcılıktaki ifadelerinde suçlamaları reddeden Göktaş, 'Cumhurbaşkanını aşağlamak gibi bir niyetim yok. Diktatör kelimesi siyasi bir nitelemedir ve sıkça kamuoyuna açık şekilde tartışılan konudur' dedi. Dini değerleri aşağlama suçlamasıyla ilgili ise 'İnançlı bir insanı kırmak gibi bir amacım kesinlikle yoktur' ifadelerini kullandı. Gösteriyi yaklaşık üç yıldır Türkiye'nin çeşitli şehirlerinde yaptığını ve 100 binden fazla seyircinin izlediğini belirten Göktaş, bu bölüme dair hiçbir şikayet gelmediğini savundu. Türk Ceza Kanunu'nun 299'uncu maddesinde düzenlenen 'Cumhurbaşkanına hakaret' suçu 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası öngörürken, TCK'nın 216'ncı maddesinin üçüncü fıkrasındaki 'dini değerleri alenen aşağlama' suçu 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezası gerektiriyor. Gözaltına alınma anında ters kelepçe takıldığı görüntülere yansıyan Göktaş'ın muamelesi de ayrı bir tartışma konusu oldu; Avukat Ömer Meşe, bireysel olarak İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunarak ilgili emniyet personeli hakkında 'işkence', 'eziyet' ve 'zor kullanma yetkisinin aşılması' suçlarından soruşturma açılmasını talep etti.
Muhalefetten ve Sanat Dünyasından Tepkiler
Tutuklama kararı, muhalefet partilerinden sanat dünyasına kadar geniş bir kesimden tepki çekti. CHP Grup Başkanı Özgür Özel, 'Karşımızda, kendinden olmayana nefretle muamele eden bir rejim var' diyerek karara tepki gösterirken, mahkeme kararıyla CHP'nin başına getirilen Kemal Kılıçdaroğlu ters kelepçe görüntülerine tepki göstererek 'Deniz özgür olmalı' dedi. Kılıçdaroğlu, adliyeye destek için gittiğinde ise bazı vatandaşlar tarafından 'Hain' sloganlarıyla karşılandı. Tutuklanarak görevinden uzaklaştırılan İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu, 'Mizahın görevi budur; siyasetçiyi de, iktidarı da, muhalefeti de eleştirir' ifadelerini kullandı. DEM Parti Eş Genel Başkanları Tülay Hatimoğulları ve Tuncer Bakırhan, TİP ve Emek Partisi de kararın hukuka aykırı olduğunu belirterek Göktaş'ın serbest bırakılması çağrısında bulundu. Türkiye Barolar Birliği Başkanı Erinç Sağkan, tutuklama tedbirinin 'cezalandırma ve baskı aracına dönüştürülmesinin somut göstergesi' olduğunu söyledi. Oyuncular Sendikası adına konuşan Cem Yiğit Üzümoğlu, 'Deniz Göktaş yalnız değildir' derken, tiyatro sanatçısı Şevket Çoruh 'Gülmek serbest, güldürmek şüpheli; şaka yapmak kabahat, şakaya alınmak devlet ciddiyeti. Memleket, kahkahaya bile tutanak tutuyor' sözleriyle tepkisini dile getirdi. Göktaş'ın da parçası olduğu Tuz Biber Stand Up ekibi, tutuklamayı 'yalnızca bir komedyeni değil; mizahın ifade alanını da daraltan bir karar' olarak nitelendirdi. Almanya, Belçika, Hollanda, Avusturya, İsveç, Fransa, İngiltere, İrlanda ve İsviçre'de yaşayan 118 yazar, gazeteci, sanatçı, tiyatrocu, karikatürist ve müzisyen de ortak bir açıklamada Göktaş'a destek olarak ifade özgürlüğü vurgusu yaptı.
İktidara Yakın Çevrelerden ve Diyanet'ten Değerlendirme
Tutuklama kararını destekleyen çevreler ise Göktaş'ın gösterisinde dini değerlere ve Kur'an-ı Kerim'e yönelik ifadelerin yer almasını eleştirdi. A Haber ve Yeni Şafak gibi iktidara yakın medya kuruluşları, Göktaş'tan 'sözde komedyen' olarak söz ederek gösterideki ifadeleri 'Kur'an-ı Kerim'le alay etmek' olarak niteledi. Star gazetesi ise haberi 'Mizah kılıfı altında Kur'an-ı Kerim'e saygısızlık' başlığıyla verdi. MHP Genel Başkan Yardımcısı Mustafa Kalaycı, 'Dinimizin, inanç değerlerimizin aşağlanmasına tahammülümüz yoktur. Kur'an-ı Kerim'le alay etmek ifade ve düşünce özgürlüğü olarak değerlendirilemez' ifadelerini kullandı. BBP Hukuk İşlerinden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Samet Bağcı, 27 Haziran'da gösteride dini değerlere hakaret edildiğini öne sürerek hukuki süreç başlatacaklarını açıklamıştı. Diyanet İşleri Başkanlığı ise bu haftaki Cuma hutbesinde 'mizah' eleştirisi yaparak, 'zaman zaman kutsallarımızın mizah adı altında alaya alınması' ifadelerine yer verdi.
Uluslararası Basında Geniş Yankı
Deniz Göktaş'ın tutuklanması, uluslararası basında da geniş yer buldu. BBC Türkçe, olayı detaylı bir şekilde aktarırken; Deutsche Welle (DW), Euronews, NTV ve CNN Türk gibi kuruluşlar haberlerine konu oldu. Sözcü gazetesi, 'BBC'den ABC'ye herkes Deniz Göktaş'ı yazıyor' başlığıyla dünya basınındaki yankıları derledi. İsrail merkezli Ynet, 'Erdoğan ve İslam'a hakaret ettiği iddiasıyla Türk komedyen tutuklandı' başlıklı haberini yayımladı. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) ve Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği (MLSA) da olayın ifade özgürlüğü tartışmalarını yeniden gündeme taşıdığı değerlendirmesini paylaştı. İstanbul Barosu Kültür ve Sanat Komisyonu, soruşturma ve gözaltı işleminin hukuka aykırı olduğunu savunarak Göktaş'ın serbest bırakılması çağrısında bulundu; politik mizahın demokratik toplumların önemli bir unsuru olduğunu vurguladı.
Deniz Göktaş Kimdir?
18 Nisan 1994'te Ankara'nın Mamak ilçesinde doğan Deniz Göktaş, yükseköğrenimine ODTÜ İnşaat Mühendisliği'nde başlamış, aynı üniversitede Psikoloji bölümünden mezun olmuştur. İstanbul'da sinema eğitimi aldıktan sonra 2019'da TuzBiber Komedi Kulübü'nün açık mikrofon etkinlikleriyle stand-up yapmaya başladı. 2023'te Ankara Ses Tiyatrosu'nda kaydedilen ve YouTube'da 6,5 milyonu aşan izlenme sayısına ulaşan tek kişilik 'Selam Selam' gösterisiyle geniş kitlelere ulaştı. 'Gibi' dizisinde konuk oyuncu olarak yer alan ve 'Ben Tek Siz Hepiniz' (2022) başlıklı kısa filmde oyunculuk yapan Göktaş, Spotify ve Deezer'da podcast serileri de hazırladı. Gösterisinin ardından sosyal medyadan 'Türkiye'de olmamı gerektiren bir durum olursa ilk uçakla döneceğim' diyen Göktaş, 'Türkiye dışında yaşamak ya da stand-up yapmak gibi bir planım yok, çünkü tadı olmaz' ifadelerini kullanmıştı.
Tartışmanın Geleceği
Deniz Göktaş'ın tutuklanması, Türkiye'de ifade özgürlüğü, politik mizahın sınırları, Cumhurbaşkanına hakaret suçu ve dini değerleri aşağlama suçunun kapsamı gibi konularda derin bir tartışma başlattı. Hukuk çevreleri, tutuklama tedbirinin ölçülülüğü ve adil yargılanma hakları bağlamında kararın sorgulanması gerektiğini belirtirken, ifade özgürlüğü savunucuları mizahın demokratik toplumlarda eleştiri aracı olarak işlevine dikkat çekti. Öte yandan dini değerlere saygı ve kutsalların korunması gerektiğini savunan çevreler ise mizah özgürlüğünün sınırlarının olduğu görüşünü dile getirdi. Göktaş'ın avukatı Metin Aslan'ın açıklamasına göre komedyen, ifadesinde üzerine atılı suçlamaları kabul etmedi ve yaklaşık üç yıldır sergilediği gösterinin hiciv amacı taşıdığını savundu. Sürecin hukuki boyutu devam ederken, olay Türkiye'de sanat ve ifade özgürlüğü tartışmalarında bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Kararın temyiz süreci ve ilerleyen günlerde yaşanacak hukuki gelişmeler, Türkiye'de mizahın ve eleştiri kültürünün geleceği açısından yakından takip ediliyor.
Bu haber sizde ne uyandırdı?
…Bu habere sor
Yapay zekâ yalnızca bu haberin içeriğine dayanarak yanıtlar.
Kör Nokta Analizi
Kör Nokta· Sol medya az yer verdiBu konu 8 farklı kaynaktan derlendi. Aşağıdaki dağılım, hangi siyasi eğilimin konuya ne ölçüde yer verdiğini gösterir.
- Sol%25
- Merkez%50
- Sağ%25
Bu haber 8 tanımlı kaynaktan derlendi (sol 2, merkez 4, sağ 2). Sol cenahı görece az yer verdi.
Görüşlere göre kaynaklar
Yorumlar
(0)İlk yorumu siz yapın.
Gündemi kaçırmayın
Günün özetini almak için listeye katılın.
Yakında · 2 dk okuma