NATO Ankara Zirvesi 2026: Trump'tan CAATSA ve F-35 Açıklaması

Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirve kapsamında aralarında ABD Başkanı Donald Trump'ın da bulunduğu 32 devlet ve hükümet başkanıyla görüşecek. Ayrıca Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara ile Japonya, Avustralya, Güney Kore ve Yeni Zelanda gibi Asya Pasifik ortaklarının da katılımı bekleniyor. Zirve öncesi Erdoğan, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte'yi Beştepe'de kabul ederek gündemi değerlendirdi. Beştepe yolunun aydınlatma direklerine NATO üyesi ülkelerin bayrakları asıldı, başkent tarihinin en sakin trafik günlerinden biri yaşandı.

Erdoğan, Trump'ı Ankara Havalimanı'nda şahsen karşıladı. İki lider arasındaki görüşme saat 15.00'te Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleştirildi. Erdoğan, açıklamasında 'Dostumla Ankara'da bir arada olmak bizlere ayrı bir güç katmıştır' ifadelerini kullandı. Trump ise Erdoğan'a 'Tüm dünyada saygı gören bir lidersiniz' diyerek övgüde bulundu ve iki liderin kimyalarının başından beri çok uyuştuğunu belirtti.

Trump'tan CAATSA ve F-35 açıklaması ne anlama geliyor?

ABD Başkanı Donald Trump, Erdoğan ile yaptığı ortak basın toplantısında, Türkiye'ye uygulanan CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını açıkladı. Trump, 'Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz' ifadesini kullanarak, ilgili bakanlarla bu konuda çalışmalar yürüttüklerini belirtti. CAATSA yaptırımları, Türkiye'nin 2019'da Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması üzerine Aralık 2020'de devreye girmiş ve Türkiye'nin F-35 programından çıkarılmasına neden olmuştu.

Trump, F-35 konusunda ise 'F-35 konusunda bir karar vereceğiz. İlişkimiz şu anda çok iyi' dedi. Erdoğan da F-35 konusunda Trump'dan '5 uçağın sözünü aldıklarını' ve liderler görüşmesinde bu sözü test edeceklerini ifade etti. Ancak ABD'de Cumhuriyetçilerden ve İsrail'den gelen tepkiler, F-35'in Türkiye'ye satışına karşı ciddi bir muhalefet olduğunu gösteriyor. The Hill'in aktardığına göre, ABD'li bazı Cumhuriyetçi senatörler ve İsrail, Türkiye Rus hava savunma sistemlerini elinde tutarken F-35 programına geri alınmasına karşı çıkıyor.

CAATSA yaptırımlarının tamamen kaldırılması için Kongre'nin de onayı gerekiyor. Bu nedenle Trump'ın açıklaması önemli bir siyasi sinyal olsa da, sürecin hukuki boyutu tamamen netleşmiş değil. Türk Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, CNN Türk'te yaptığı açıklamada Erdoğan ve Trump'ın CAATSA yaptırımlarının kaldırılması konusunda 'güçlü bir iradeye' sahip olduğunu belirtti. İki liderin Eylül 2025'te Beyaz Saray'daki görüşmesinde de bu konuyu geride bırakma niyetlerini dile getirdikleri hatırlanıyor.

BBC Türkçe'nin aktardığına göre, bazı diplomatlar Atlantik'in iki yakasında yaşanan sorun ve gerginlikler dikkate alındığında, Trump'ın zirveye katılacak olmasını bile başlı başına bir başarı olarak değerlendiriyor. Ancak Ankara Zirvesi'nin potansiyel sonuçları dikkate alındığında, Trump'ın katılımının ikinci planda kaldığını düşünenler çoğunlukta.

Savunma harcamaları yüzde 5 hedefi ne durumda?

Zirvenin birinci gündem maddesi, geçen yıl Lahey Zirvesi'nde verilen ve müttefiklerin 2035'e kadar GSYH'lerinin yüzde 5'ini savunmaya ayırmasını öngören taahhüt. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara'da yaptığı basın toplantısında, 'Ankara'da ülkelerin bu yüzde 5 hedefine ulaşmak için net, elle tutulur ve güvenilir planlar sunmasını bekliyorum' dedi. Hedefin yüzde 3.5'inin askeri yatırımlara, yüzde 1.5'inin ise altyapı ve dayanıklılık yatırımlarına ayrılması planlanıyor.

Rutte, zirvede düzenlenecek Savunma Sanayii Forumu'nda 'caydırıcılık ve savunma için olmazsa olmaz teçhizatı sağlayacak on milyarlarca dolarlık yeni sözleşmelerin' duyurulacağını açıkladı. Bu sözleşmelerin toplu olarak duyurulmasının, müttefiklere ve özellikle Trump'a güçlü bir siyasi mesaj verme amacı taşıdığı belirtiliyor. Avrupa hükümetleri, Trump'ın savunma harcamalarını artırma çağrısına somut yanıt verdiklerini göstermek istiyor.

Cumhuriyet gazetesinin aktardığına göre, ABD ayrıca Avrupa'daki askeri varlığına ilişkin altı aylık bir değerlendirme süreci başlattı. Bazı unsurların — uçak gemisi, tanker uçaklar, savaş uçakları ve insansız hava araçları — NATO planlarından çekildiği belirtiliyor. Bu durum, Avrupalı müttefiklerin konvansiyonel savunmada daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiği yönündeki baskıyı artırıyor. Trump yönetiminin Avrupa'ya daha fazla savunma yükü üstlenmesi çağrısıyla şekillenen NATO 3.0 anlayışı, Ankara zirvesinde müttefiklerin önüne geliyor.

Ukrayna savaşı ve barış süreci zirvede nasıl ele alındı?

Ukrayna savaşı, Ankara Zirvesi'nin en kritik gündem maddelerinden biri olarak öne çıkıyor. Rusya'nın haber ajansı RIA'ya göre, Erdoğan ve Trump arasındaki ikili görüşmenin ardından iki liderin Ukrayna'daki savaşın bir an önce sona ermesine yönelik ortak bir yol haritası ilan etmesi bekleniyor. Ankara ve Washington yönetimlerinin 'Ukrayna'da barış inisiyatifi' adı verilen bu çerçeve için iki aydan uzun süredir hazırlandığı belirtiliyor. Söz konusu yol haritasının hem Ukrayna hem de Rusya'nın vereceği ciddi tavizleri içermesi öngörülüyor.

Trump, Beyaz Saray'da basın mensuplarının Rusya-Ukrayna savaşıyla ilgili sorusuna Türkiye'deki NATO Zirvesi'ni işaret ederek cevap verdi. Yeni Şafak'ın aktardığına göre Trump, 'NATO'ya gideceğiz, konuyu görüşeceğiz ve sanırım bunu başaracağız' dedi. Trump, Ankara'da Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşı sonlandırmak için görüşmeler gerçekleştireceklerini ve bir anlaşmaya varmaya çok yakın olduklarını açıkladı. Zelenskiy ise zirve öncesinde Rusya'nın yaklaşık 30 kişinin ölümüne yol açan son hava saldırılarının ardından ittifaka, Ukrayna'nın hava savunmasını güçlendirmek üzere 'güçlü kararlar' alma çağrısında bulundu.

NATO Genel Sekreteri Rutte, Ukrayna'ya askeri desteğin uzun soluklu olduğunu teyit ederek müttefikleri destek olmaya çağırdı. Ancak ABD'li bazı Cumhuriyetçi senatörler, Avrupa'nın Ukrayna'ya finansal ve askeri desteğin yükünü üstlenmesi gerektiğini savunuyor. Bu durum, zirvede Ukrayna destek paketinin boyutu ve süresi konusunda gerilim yaşanabileceğine işaret ediyor. Notus'un aktardığına göre, Senatör Cornyn gibi isimler Ukrayna'ya destekte ısrarcı olurken, diğer bazı Cumhuriyetçiler Trump'ın Avrupa'yı sorumluluğa çağıran yaklaşımını destekliyor.

NATO 3.0 vizyonu nedir ve Türkiye'nin rolü ne?

NATO 3.0, Trump yönetiminin Avrupa'ya daha fazla savunma yükü üstlenmesi çağrısıyla şekillenen ve Ankara Zirvesi'nde müttefiklerin önüne konan yeni savunma mimarisi konsepti. Bu vizyon, NATO'nun tek müttefikin kapasitesine bağlı olmaktan çıkıp, çağın şartlarına uygun askeri kabiliyetlere sahip, yük ve sorumluluk paylaşımının yeniden tanımlandığı bir ittifak haline gelmesini öngörüyor. Avrupa'nın konvansiyonel güvenliğin ağırlıklı olarak Avrupalı müttefikler tarafından sağlanması hedefleniyor.

BBC Türkçe'nin analizine göre, NATO'nun askeri komuta yapısında önemli değişiklikler olacak ve Avrupa ülkeleri yakın gelecekte NATO'nun üç müşterek kuvvet komutanlığının komutasını devralacak. NATO'nun doğu ve güney kanadına verilen önem artacak ve 360 derecelik güvenlik perspektifi pekiştirilecek. Türkiye, NATO'nun en büyük ordularından birine sahip olması ve doğu-güney kanadındaki stratejik konumu nedeniyle bu yeni düzende merkezi bir rol üstleniyor. Hürriyet'in aktardığına göre, Türkiye'ye Avrupa savunmasındaki stratejik önemini arttırma fırsatı doğuyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, CNN Türk'teki açıklamasında 'Ankara Zirvesi, İttifak'ı karşı karşıya olduğu dünyaya yapısını uyumlu hale getirmede yönlendirecek. Türkiye'nin amacı net: Daha uyumlu, daha yetkin ve daha dirençli bir İttifak' vurgusu yaptı. Ayrıca İngiltere, Hollanda, Finlandiya ve Polonya, Ankara'daki NATO zirvesi öncesinde Çok Taraflı Savunma Mekanizması (MDM) projesinde önemli ilerleme kaydettiklerini ve bu yapıyı 2027'ye kadar hayata geçirmeyi hedeflediklerini duyurdu. NTV'nin aktardığına göre, müttefikler bugün NATO Sanayi Forumu'nda bir niyet beyanı imzalayacaklar.

Hürmüz Boğazı ve Orta Doğu gündemde ne var?

NATO dışişleri bakanları, Hürmüz Boğazı'nın yeniden ulaşıma açılması konusunda yaşanan tıkanıklığı aşmak amacıyla Körfez ülkelerindeki mevkidaşlarıyla zirve marjında bir araya geliyor. NTV'nin aktardığına göre, Ankara'daki NATO zirvesi marjında yapılacak toplantıda, Fransa ve İngiltere'nin sunduğu ancak İran'ın şimdiye kadar reddettiği çok uluslu deniz misyonu önerisi ele alınacak. Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmeler, tedarik zinciri ve ulaştırma hatları güvenliğinin savunma planlamasının ayrılmaz bir parçası olduğunu kanıtlamış durumda.

Erdoğan, Trump ile yaptığı görüşmede İran-Amerika ilişkilerini nasıl bir düzleme kavuşturacaklarını da ele aldıklarını ifade etti. Erdoğan, 'Elimizden geleni yapmak suretiyle dünya barışına adım atalım diye çalışıyoruz' dedi. İran savaşının ardından bölgesel gerilimlerin azaltılması ve Gazze Barış Anlaşması'nın uygulanması da zirve gündeminde yer alıyor. Trump, Erdoğan ile Orta Doğu'daki son gelişmeleri, Suriye'deki süreci ve savunma sanayi üzerinden ikili ilişkileri masaya koyacak.

Suriye Devlet Başkanı Ahmed Şara'nın da zirveye katılması, Türkiye'nin Suriye'deki rolünün NATO gündemine taşınması açısından dikkat çekiyor. Erdoğan'ın İran-ABD ilişkilerinin normalleşmesinde arabuluculuk yapma çabası, Türkiye'nin bölgesel güç olarak konumunu pekiştiriyor. Sözcü gazetesinin aktardığına göre, zirvede Ukrayna savaşı, Hürmüz Boğazı, Avrupa'nın savunma üstlenimi ve Türkiye'nin F-35 programına dönüşü gibi gündem maddeleri birlikte ele alınıyor.

Milliyet'in aktardığına göre Erdoğan, F-35 konusunda 'Biz 5 uçağın da sözünü aldık. Sayın Trump'ın bu konuda ayrıca sözü var. Liderler ile yapacağımız görüşmede daha önce aldığımız sözü, olumlu şekilde test edeceğimizi biliyorum. Trump her zaman sözünün arkasındadır' ifadelerini kullandı.

Avrupa'nın güvenlik endişeleri ve ABD ile gerilim ne durumda?

Ankara Zirvesi, ABD'de Ocak 2025'te başlayan ikinci Donald Trump döneminde NATO içi tartışma ve gerginliklerin hiç eksik olmadığı bir konjonktürde yapılıyor. BBC Türkçe'nin analizine göre, ABD'nin Avrupa'daki uzun vadeli rolüne ilişkin belirsizlik tamamen giderilebilmiş değil ve bu belirsizlik NATO'nun ihtilaf potansiyeli yüksek bir ittifak görünümünün sürmesine neden oluyor. Avrupa, İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana kendisini en fazla tehdit altında hissettiği dönemlerden birinden geçiyor.

AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, 'Her zirve için tarihi denir ancak bu kez gerçekten öyle' ifadelerini kullandı. Trump'ın Avrupalı müttefiklere yönelik savunma harcamalarını artırma baskısı, zirve öncesi yoğun diplomasi trafiğine neden oldu. Avrupa hükümetleri, Trump'ın çağrısına somut yanıt vermek için on milyarlarca dolarlık silah anlaşması hazırladı. Cumhuriyet gazetesinin aktardığına göre, anlaşmaların ayrıntıları henüz kamuoyuyla paylaşılmadı ancak NATO'nun bunları toplu biçimde duyurarak güçlü bir siyasi mesaj vermek istediği belirtiliyor.

Trump'ın zirvede NATO'ya yönelik eleştirilerini yineleyebileceği değerlendiriliyor. CNN Türk'ün aktardığına göre, Trump'ın zirvenin resmi gündeminin yanı sıra İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile olan 'takışmaları' da gündeme damga vurabilir. Trump, zirve öncesi Meloni ile dalga geçerek 'uzaklaştırma emri gerekiyor' demişti. Üst düzey bir NATO diplomatına göre tüm sonuçların hayata geçirilebilmesi için 'her şeyden önce zirvenin kazasız belasız bitirilmesi ve mutlu bir aile tablosu çizilebilmesi' gerekiyor.

Zirvede hangi savunma sanayii anlaşmaları imzalanacak?

NATO Genel Sekreteri Rutte, zirvede birkaç müttefikin resmi olarak 10. Airbus A330 MRTT uçağının Çok Uluslu Çok Amaçlı Tanker Taşımacılık Filosu'na katılımını duyuracağını belirtti. Böylece tam bir 12 Airbus A330 MRTT uçağı filosuna ulaşmaya yaklaşıldı. Ayrıca müttefiklerin Airbus A400M uçağına odaklanan çok uluslu yeni bir projeyi başlattıkları ve bunun dünya çapında bir stratejik hava nakliye kapasitesi anlamına geldiği açıklandı. Bu projeler, NATO'nun tek ulusa bağlılığını azaltıp çok uluslu işbirliğini artırma hedefini yansıtıyor.

Reuters'a konuşan bir kaynak, söz konusu projelerin hayata geçirilmesi durumunda ABD'deki Raytheon ve Lockheed Martin fabrikalarının üzerindeki yükün hafifleyeceğini, böylece bu savunma devlerinin kendi ülkelerindeki üretimi artırmasına imkan tanınacağını belirtti. İlgili ülkelerin bugün NATO Sanayi Forumu'nda bir niyet beyanı imzalayacakları ifade edildi. Zirve kapsamında dışişleri bakanları ve savunma bakanları da çalışma yemeklerinde bir araya gelecek.

2004'te İstanbul'daki NATO Zirvesi'nde hayata geçirilen ve Katar, Bahreyn, Kuveyt ile Birleşik Arap Emirlikleri'nin yer aldığı İstanbul İşbirliği Girişimi kapsamında dışişleri bakanları düzeyinde özel oturum düzenlenecek. Türkiye'nin yerli ve milli otomobili Togg'un limuzin versiyonunun da zirvede kullanılması, Türkiye'nin savunma ve teknoloji kapasitesini sergilemesinin bir parçası olarak dikkat çekti. Bakan Güler, Türkiye'nin 230 çeşit savunma ürünü ihraç ettiğini açıkladı.

Sık Sorulan Sorular

NATO Ankara Zirvesi ne zaman bitiyor?

36. NATO Liderler Zirvesi 7-8 Temmuz 2026 tarihlerinde iki gün boyunca Ankara'da gerçekleştiriliyor. Zirve, 8 Temmuz 2026 Çarşamba akşamı liderlerin ortak bildirisinin yayımlanmasıyla sona erecek. İlk gün Savunma Sanayii Forumu ve bakanlar düzeyinde görüşmeler, ikinci gün ise liderler oturumu ve ikili görüşmeler planlanıyor.

CAATSA yaptırımları nedir ve neden kaldırılıyor?

CAATSA, Türkiye'nin 2019'da Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın alması üzerine Aralık 2020'de ABD tarafından uygulanan yaptırımlardır. Trump, 'dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyoruz' diyerek yaptırımların kaldırılacağını açıkladı. Ancak tam kaldırma için ABD Kongresi'nin onayı gerekiyor.

Türkiye F-35 programına geri dönecek mi?

Trump, F-35 satışının değerlendirildiğini ve konuda bir karar verileceğini açıkladı. Erdoğan ise 5 F-35 uçağının sözünü aldıklarını belirtti. Ancak ABD'de Cumhuriyetçi senatörler ve İsrail, Türkiye Rus S-400 sistemlerini elinde tutarken F-35 programına geri alınmasına karşı çıkıyor. Süreç siyasi sinyal verse de hukuki olarak netleşmemiştir.

NATO yüzde 5 savunma harcaması hedefi nedir?

2025 Lahey Zirvesi'nde alınan kararla müttefiklerin 2035'e kadar GSYH'lerinin yüzde 5'ini savunmaya ayırması taahhüt edildi. Bu tutarın yüzde 3.5'i askeri yatırımlara, yüzde 1.5'i altyapı ve dayanıklılık yatırımlarına ayrılacak. Ankara Zirvesi'nde müttefiklerin bu hedefe ulaşmak için net planlar sunması bekleniyor.