NATO Zirvesi Ankara'da Başladı: 32 Lider, Yüzde 5 Hedefi ve F-35

Türkiye, bu zirveye 2004'teki İstanbul Zirvesi'nden sonra ikinci kez ev sahipliği yapıyor. 2024 Washington Zirvesi'nin sonuç bildirgesi ile 2026'daki zirvenin Türkiye'de yapılacağı duyurulmuş, 2025 Lahey Zirvesi'nde bu durum bir kez daha teyit edilmişti. Ankara, iki gün boyunca küresel diplomasinin merkezi haline geldi.

Başkentte geniş çaplı güvenlik önlemleri alındı. Liderlerin ve heyetlerin konaklamasının beklendiği otellerin çevresinde güvenlik tedbirleri artırıldı. NATO üyesi 32 devlet ve hükümet başkanının yanı sıra binlerce yabancı misafirin başkenti ziyaret ettiği belirtiliyor. İlk gelen isimlerden biri NATO Genel Sekreteri Mark Rutte oldu.

Zirveye Hangi Liderler Katılıyor?

Zirveye ev sahibi Türkiye adına Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın yanı sıra ABD Başkanı Donald Trump dahil 32 NATO üyesi ülkenin devlet ve hükümet başkanları katılıyor. NATO üyesi olmayan davetli ülkelerden Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ve Suriye geçiş dönemi Devlet Başkanı Ahmed Şara'nın da zirve marjında ikili görüşmeler yapması bekleniyor. Asya-Pasifik bölgesinden bazı NATO ortaklarının liderleri de Ankara'da bulunuyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Air Force One uçağıyla Ankara'ya hareket etti. Trump'ın, başkanlık sıfatıyla Türkiye'ye ilk ziyaretini gerçekleştirmesi açısından da zirve önem taşıyor. Trump, 2017-2021 arasındaki ilk döneminde Türkiye'ye gelmemişti. Trump'ın 8 Temmuz'da Zelenskiy ve Şara ile ikili görüşmelerinin ardından basın toplantısı düzenlemesi ve öğleden sonra Ankara'dan ayrılması planlanıyor.

Kuzey Makedonya Cumhurbaşkanı Gordana Siljanovska-Davkova, 6 Temmuz'da zirve öncesi Ankara Havalimanı'na ulaşan ilk liderler arasında yer aldı. Macaristan Başbakanı Péter Magyar'ın da katılması beklenen isimler arasında. SETA tarafından NATO'nun 2026 Ankara Zirvesi: Gündem ve Beklentiler başlıklı analiz yayımlandı ve zirvenin küresel siyasetteki yeri değerlendirildi.

İlk gün programında, ATO Congresium'da NATO Savunma Sanayii Forumu (NSDIF 2026) düzenlendi. Aynı saatlerde Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler'in ev sahipliğinde AY YILDIZ Müşterek Karargahı'nda savunma bakanları için resepsiyon yapıldı. Beştepe'de öğleden sonra NATO üyesi ülkelerin Dışişleri Bakanları ile İstanbul İşbirliği Girişimi üyesi Bahreyn, Kuveyt, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri temsilcileri bir araya geldi.

Savunma Harcaması Yüzde 5 Hedefi Ne Anlama Geliyor?

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, zirve öncesi Brüksel'deki karargahından ve Ankara'daki basın toplantısından verdiği mesajlarda, ülkelerin GSYH'nin yüzde 5'ini savunmaya ayırma hedefine ulaşmak için güvenilir harcama planları sunmasını beklediğini vurguladı. Rutte, Geçen yıl Lahey'de çok şey yaptık ama şimdi orada verilen sözleri yerine getirmemiz gerekiyor dedi ve ekledi: Bu da harcamalar anlamına geliyor.

Avrupalı müttefikler ile Kanada'nın halihazırda GSYH'lerinin yaklaşık yüzde 4'ünü savunma ve güvenlik yatırımlarına ayırdığını hatırlatan Rutte, ABD Başkanı Donald Trump'ın Avrupalıların ve Kanadalıların aynı harcamayı yapması gerektiğini söyleyen ilk lider olduğunu belirtti. Rutte, Avrupalı müttefiklerimiz ABD ile harcamayı eşitledi ifadesini kullandı ve güçlü bir Avrupa'nın güçlü bir NATO anlamına geldiğini vurguladı.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara'daki basın toplantısında şunları söyledi: Ankara'da ülkelerin bu yüzde 5 hedefine ulaşmak için net, elle tutulur ve güvenilir planlar sunmasını bekliyorum. Caydırıcı olmak zorundayız.

Rutte, bugün düzenlenecek NATO Savunma Sanayii Forumu'nda caydırıcılık ve savunma için olmazsa olmaz teçhizatı sağlayacak on milyarlarca dolarlık yeni sözleşmelerin duyurulacağını açıkladı. Savunma sanayi alanındaki iş birliğinin zirvenin önemli gündem maddelerinden biri olacağını belirten Rutte, forumun aynı zamanda bir gösteri platformu olacağını ifade etti. Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarının sürdüğüne dikkat çekerek NATO'nun bu tehdide karşı hazırlıklı olması gerektiğini söyledi.

Yüzde 5 hedefinin uygulanması, müttefikler arasında da tartışmalı. Bazı Avrupa ülkeleri, ekonomik zorluklar nedeniyle bu hedefe ulaşmanın zaman alacağını savunurken, ABD yönetimi hızlı adım atılması konusunda ısrarcı. Türkiye, savunma sanayiinde son yıllarda büyük mesafe kat etmiş bir ülke olarak bu hedefe yaklaşan konumda. Türk savunma sanayiinin ittifakın ihtiyaç duyduğu birçok sistemi karşıladığını vurgulayan Rutte, ASELSAN başta olmak üzere Türkiye'nin birçok ülkeye destek sağladığını ifade etti.

Erdoğan-Trump Görüşmesinde Neler Masada?

Zirvenin en kritik buluşması olarak nitelendirilen Erdoğan-Trump görüşmesi, bugün saat 15.00'te Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleşecek. Görüşmede savunma sanayii iş birlikleri, KAAN savaş uçağında kullanılacak F-110 motorları, CAATSA yaptırımları, F-35 programı, Türkiye-ABD ticari ilişkileri, bölgesel krizler ve NATO'nun geleceğine ilişkin başlıkların masaya yatırılması bekleniyor. Görüşme sonrası ortak basın toplantısı düzenlenmesi planlanıyor.

Ankara'nın temel beklentileri arasında ABD'nin CAATSA yaptırımlarını kaldırması, Türkiye'yi F-35 savaş uçağı programına geri alması ve F-110 savaş uçağı motorlarını satması yer alıyor. Türkiye, Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi satın almasının ardından 2019 yılında F-35 programından çıkarılmıştı. Washington ise programa dönüş için S-400 sistemlerinin devre dışı bırakılması gerektiği görüşünü sürdürüyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Ankara'da sahne hazır. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde Türkiye, İttifak'ın geleceğini belirleyecek bu önemli anda NATO üyelerini ağırlamaya hazırdır değerlendirmesinde bulundu. Fidan, son açıklamalarından birinde F-35 satış yasağının CAATSA yaptırımlarından sonra kaldırılacağını düşündüğünü de ifade etmişti.

Hürriyet'in aktardığına göre, Yunan haber sitesi In Newspaper, Türkiye'nin NATO içinde yükselen bir konuma sahip olduğunu belirtti. Haberde Türk Silahlı Kuvvetleri'nin ABD ordusundan sonra ittifakın en büyük ikinci ordusu konumunda bulunduğu ifade edildi. İsrail'in önde gelen gazetelerinden Ynet ise Avrupa'nın askeri yığılması ve Trump'ın müttefiklerin savunma harcamalarını artırma yönündeki baskısının Ankara'yı NATO'nun en zorlu üyesinden en değerli üyelerinden birine dönüştürdüğünü yazdı.

F-35 Programı ve CAATSA Yaptırımları Nedir?

Türkiye, 2017'de Rusya ile imzaladığı S-400 hava savunma sistemi anlaşmasının ardından ABD'nin tepkisiyle karşılaştı. Washington, S-400'lerin NATO radar sistemleriyle uyumsuz olduğunu ve F-35'lerin güvenliğini tehdit ettiğini savunarak Türkiye'yi 2019'da F-35 programından çıkardı. ABD ayrıca 2020'de CAATSA (Countering America's Adversaries Through Sanctions Act) kapsamında Türkiye'ye yaptırımlar uyguladı.

ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, geçtiğimiz aylarda CAATSA konusunda yakın zamanda gelişmeler olacağı mesajını verdi. Ancak ABD-İsrail ile İran arasındaki savaş nedeniyle sürecin uzadığı değerlendiriliyor. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, NATO Ankara Zirvesi arifesinde Trump'a çağrıda bulunarak Türkiye'ye F-35 ve jet motoru satışını durdurmasını, aksi halde bölgesel dengenin bozulacağını söyledi. Netanyahu'nun bu girişimi, zirve öncesi diplomatik tartışmalara konu oldu.

ABD'nin NATO Büyükelçisi Matthew Whitaker ise zirve öncesi basına yaptığı açıklamalarda, müttefiklerin savunma sanayi konusunda Türkiye'yi örnek almaları gerektiğini kaydetti. Whitaker, başta ABD olmak üzere NATO ülkelerinin Türkiye ile işbirliğini daha da geliştirmeleri gerektiğini vurguladı. Bu açıklama, Türkiye'nin savunma sanayiindeki yükselişinin NATO içindeki yansımalarından biri olarak değerlendirildi.

Hürriyet'in haberine göre, bazı Amerikan ve İsrail kaynakları Trump'ın Erdoğan'a Türkiye'nin F-35 programına geri dönebileceğini söyleyeceğini öne sürdü. Ancak ABD Senatosu Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Senatör Jim Risch dahil olmak üzere İsrail ile yakın ilişkileri bulunan bazı Cumhuriyetçiler Türkiye'ye F-35 satışına doğrudan destek vermekten kaçınıyor. New York Times ise NATO'nun Türkiye'ye ihtiyacı var başlıklı haberinde Türkiye'nin Suriye ve Ukrayna'da test edilmiş, giderek kendi kendine yeterli hale gelen yerli bir savunma sanayisi bulunduğuna dikkat çekti.

Türkiye'nin Savunma Sanayii Zirvede Nasıl Öne Çıkıyor?

Zirve kapsamında ilk kez düzenlenen NATO Savunma Sanayii Forumu (NSDIF 2026), Türkiye'nin savunma sanayii kapasitesini müttefiklere sergilemesi için önemli bir platform oluşturuyor. KAAN savaş uçağı, HÜRJET, TCG Anadolu, Bayraktar İHA'lar ve ASELSAN hava savunma sistemleri gibi projeler zirvede Türkiye'nin savunma sanayiindeki yükselen konumunu vurguluyor.

ABD merkezli Washington Times, Ankara, ABD silahlarına olan bağımlılığı azaltmak isteyen ülkelere insansız hava araçları ve hava savunma sistemleri pazarlıyor başlıklı haberinde, zirvenin Türkiye açısından diplomatik öneminin yanı sıra savunma sanayii için güçlü bir vitrin niteliği taşıdığını yazdı. Haberde, Türkiye'nin 20 yıl önce büyük ölçüde dışa bağımlı bir savunma tedarikçisi konumundayken bugün kendi sistemlerini geliştiren ve ihraç eden bir ülkeye dönüştüğü ifade edildi.

Star gazetesinin aktardığına göre, ABD-İran savaşının Amerikan silahları satın almanın Körfez'i güvenli tutacağı varsayımını yıktığı vurgulanan haberde Körfez hükümetleri, tek bir koruyucuya güvenmek yerine, aynı anda birçok güce bel bağlıyor ve Türkiye de bu listedeki en yeni isim ifadeleri yer aldı. Bu durum, Türkiye'nin savunma sanayii ihracatının son yıllarda büyük ivme kazandığını gösteriyor.

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Öznur Küçüker Sirene, TGRT Haber'e yaptığı değerlendirmede Türkiye'nin üç temel avantaja sahip olduğunu belirtti: Birincisi, Türkiye Karadeniz, Kafkasya, Orta Doğu, Doğu Akdeniz ve Balkanlar arasında stratejik bir güvenlik köprüsü konumunda. İkincisi, Türkiye sahada en aktif NATO ülkelerinden biri. Üçüncüsü, Türkiye savunma sanayinde artık kendi kapasitesini inşa etmiş bir aktör. Sirene, bugün NATO'nun sadece askere değil; insansız hava araçlarına, mühimmata, hava savunma sistemlerine, elektronik harp kabiliyetine ve düşük maliyetli ama etkili çözümlere de ihtiyaç duyduğunu sözlerine ekledi.

Ukrayna Savaşı Zirvede Nasıl Ele Alınıyor?

Ukrayna savaşı, Ankara Zirvesi'nin en kritik gündem maddelerinden biri. NATO Genel Sekreteri Rutte, Ukrayna'nın özellikle hava savunma noktasında acil desteğe ihtiyaç duyduğunu belirtti. Rutte, Ukrayna'nın mücadelede olabildiğince güçlü kalması ve elbette barış görüşmeleri başladığında mümkün olan en iyi konumda bulunması için ihtiyaç duyduğu şeylere sahip olduğundan emin olmak gerekiyor dedi.

Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırılarının sürdüğüne dikkat çeken Rutte, NATO'nun bu tehdide karşı hazırlıklı olması gerektiğini söyledi. Hava savunma noktasında Ukrayna'nın şehirlerine Rusya saldırmaya devam ediyor. Ukrayna'nın ihtiyacı olan her şeyi onlara vereceğiz ifadelerini kullanan Rutte, Rus tehdidine karşı ittifakın caydırıcılığının artırılacağını vurguladı.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'in de zirveye katılması bekleniyor. Trump'ın 8 Temmuz'da Zelenskiy ile ikili görüşme yapması planlanıyor. BBC Türkçe'nin analizine göre, zirvede Ukrayna konusundaki müzakere süreçlerinin yeniden canlandırılması gündemde. Ankara, Rusya ile Ukrayna arasında arabuluculuk rolü üstlenerek bu süreçte stratejik bir konum elde etmiş durumda.

BBC Türkçe muhabiri Gülru Gezer, zirve hakkında Türkiye'nin bir yandan uzlaştırıcı bir rol oynaması bir yandan da ev sahibi olarak taraflar arasında çıkabilecek husumetleri veya hassasiyetleri gidermesi gerekiyor diyor. Ankara'nın zirve boyunca oynayacağı rol ile NATO'nun geleceği açısından kurulması öngörülen yeni anlayışın mimarlarından biri olarak anılmak istediği belirtiliyor. NATO'nun yeni tehdit ortamına uyumu ve Orta Doğu'daki krizler de zirvede ele alınacak başlıklar arasında.

Türkiye-ABD Ticareti ve Bölgesel Gündem

Erdoğan-Trump görüşmesinde sadece savunma sanayii değil, ekonomik ilişkiler de masaya gelecek. Sabah gazetesinin haberine göre, iki liderin görüşmesinde 100 milyar dolarlık ticaret hedefi ve ticari ilişkilerin ele alınması bekleniyor. Bu kapsamda atılan adımların değerlendirileceği ve yol haritası çıkarılacağı belirtiliyor. Enerji işbirliği ve mobil reaktör projesinin de liderlerin ajandasında olduğu değerlendiriliyor.

Gazze Barış Anlaşması'nın uygulanması, Suriye'deki süreç ve Orta Doğu'daki son gelişmeler de görüşmede ele alınacak başlıklar arasında. Trump'ın 8 Temmuz'da Suriye geçiş dönemi Devlet Başkanı Ahmed Şara ile ikili görüşme yapması planlanıyor. Bölgesel krizlerin ve İran kaynaklı risklerin zirvede masaya yatırılması öngörülüyor.

Hürmüz Boğazı'ndaki ticaret trafiğinin devam ettirilmesi konusunda Rutte ile Trump'ın mutabakata vardığı belirtildi. Bu, zirvenin sadece Avrupa-Atlantik güvenliğiyle sınırlı kalmayıp Körfez bölgesindeki ticari yolların güvenliğini de kapsadığını gösteriyor. Rutte, zirve kapsamında 32 NATO müttefikinin Ukrayna, Avrupa Birliği, Hint-Pasifik bölgesi ve Körfez'den ortaklarla iki gün boyunca güvenlik gündemini ele alacağını ifade etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, zirve öncesi yaptığı açıklamalarda Ankara Zirvesi'nde kolektif savunmadan müttefikler arasındaki savunma sanayii iş birliklerinin artırılmasına kadar birçok hususun ele alınmasının önemli olacağını belirtti. Erdoğan, Zirve marjında düzenlenecek Savunma Sanayii Forumu'nun da dikkatle takip edileceğine inandığını söyledi. İletişim Başkanı Burhanettin Duran ise zirvenin tarihi bir öneme sahip olduğunu ve Türkiye'nin NATO'nun sarsılmaz ve güçlü bir üyesi olduğunu vurguladı.

Zirvenin Olası Sonuçları ve Bundan Sonra Ne Olacak?

Zirvenin sonunda yayımlanacak ortak bildiri, NATO'nun gelecek dönem stratejik vizyonunu belirleyecek. Yüzde 5 savunma harcaması hedefinin uygulanması için ülkelerin somut planlar sunması, Ukrayna'ya desteğin sürdürülmesi ve savunma sanayii iş birliklerinin artırılması bildiride öne çıkacak başlıklar arasında. Ayrıca NATO 3.0 vizyonu olarak da adlandırılan Avrupa'nın kolektif savunma kapasitesini güçlendirme hedefi masada olacak.

Rutte, zirvenin büyük ölçüde sonuçlara odaklanacağını belirtti. Bu, Lahey Zirvesi'nde verilen sözlerin yerine getirilmesi için somut adımlar atılmasının beklendiği anlamına geliyor. Savunma sanayii forumunda duyurulması beklenen on milyarlarca dolarlık yeni savunma anlaşmaları, ittifakın caydırıcılık kapasitesini somut olarak artıracak. Türkiye'nin bu anlaşmalardaki payı, savunma sanayii kapasitesine bağlı olarak dikkat çekecek.

İletişim Başkanı Burhanettin Duran, uluslararası basın mensuplarıyla bir araya geldiği toplantıda şunları söyledi: Türkiye; jeopolitik konumuyla, imkan ve kabiliyetleriyle NATO'nun sarsılmaz ve güçlü bir üyesidir. Bu zirve, NATO'nun geleceğine yönelik stratejik vizyonun belirlenmesi açısından tarihi bir öneme sahiptir.

Erdoğan-Trump görüşmesinden çıkacak sonuçlar, Türkiye-ABD ilişkilerinin geleceğini şekillendirecek. F-35 programına dönüş ve CAATSA yaptırımlarının kaldırılması konusunda somut bir adım atılması halinde, Türk savunma sanayii önündeki engellerin büyük ölçüde kalkması bekleniyor. Bu durum, sadece ikili ilişkileri değil, NATO içindeki savunma ticareti dinamiklerini de etkileyecek.

Uzmanlar, Ankara Zirvesi'nin Türkiye'nin ittifak içerisindeki stratejik konumunu daha da güçlendirecek önemli bir organizasyon olduğunu değerlendiriyor. Zirvenin hem bölgesel güvenlik politikalarının şekillenmesine katkı sunması hem de Türkiye'nin diplomatik ağırlığını uluslararası platformda bir kez daha ortaya koyması bekleniyor. BBC Türkçe'nin analizine göre, Ankara zirve boyunca oynayacağı rol ile NATO'nun geleceği açısından kurulması öngörülen yeni anlayışın mimarlarından biri olarak anılmak istiyor.

Sık Sorulan Sorular

NATO Zirvesi ne zaman başladı ve ne kadar sürecek?

36. NATO Liderler Zirvesi 7 Temmuz 2026 Salı günü Ankara'da başladı ve 8 Temmuz Çarşamba akşamı liderlerin ortak bildirisinin yayımlanmasıyla sona erecek. Zirve toplam iki gün sürecek.

NATO Zirvesi nerede yapılıyor?

Zirve, Ankara'daki Beştepe Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenleniyor. Türkiye, 2004 İstanbul Zirvesi'nden sonra ikinci kez bir NATO liderler zirvesine ev sahipliği yapıyor.

Erdoğan-Trump görüşmesinde hangi konular ele alınacak?

Görüşmede F-35 programına dönüş, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması, KAAN savaş uçağı için F-110 motoru satışı, 100 milyar dolarlık ticaret hedefi, Gazze ve Suriye dosyası ile bölgesel güvenlik başlıklarının masaya gelmesi bekleniyor.

Savunma harcaması yüzde 5 hedefi ne anlama geliyor?

NATO müttefiklerinin gayrisafi yurt içi hasılalarının yüzde 5'ini 2035'e kadar savunmaya ayırmasını öngören hedef, 2025 Lahey Zirvesi'nde kabul edildi. Ankara Zirvesi'nde ülkelerin bu hedefe ulaşmak için güvenilir harcama planları sunması bekleniyor.