CAATSA Yaptırımları Kalkıyor: Trump'tan F-35 Müjdesi

CAATSA yaptırımları sadece askeri değil, ekonomik boyutları da olan bir kriz yarattı. Türkiye'nin ABD'den savunma teknolojisi satın alması kısıtlandı, Türk bankaları ve savunma firmaları üzerindeki finansal kısıtlamalar ikili ticareti olumsuz etkiledi. Uzmanlar, yaptırımların Türkiye'nin S-400'leri faaliyete geçirmesini engellemediğini, ancak iki NATO müttefiki arasındaki güven ilişkisinde ciddi bir hasar bıraktığını belirtiyor. Trump'ın Ankara'daki açıklaması, bu sürecin sona erdirilmesinin sinyalini veriyor.

Trump'tan CAATSA açıklaması: Yaptırımlar ne zaman kalkacak?

ABD Başkanı Donald Trump, Ankara'daki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde düzenlenen ortak basın toplantısında CAATSA yaptırımlarının kaldırılacağını net bir şekilde ifade etti. Trump, “CAATSA yaptırımları kalkacak. Bu yaptırımları kaldıracağız, çünkü artık zamanı geldi” dedi ve ekledi: “Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyorum. Dünyada yaptırım uygulayabileceğimiz çok fazla düşman ülke varken, en yakın dostumu ve müttefikimi yaptırımlarla boğmayı kesinlikle reddediyorum.”

CNN Türk ABD Temsilcisi Yunus Paksoy'un aktardığı bilgilere göre, CAATSA yaptırımlarının kaldırılması için ABD Kongresi'nin onay süreci bulunmuyor. Trump, Türkiye'nin yasaya uygunluğunu saptayıp bunu resmi bir belge ile Kongre'ye gönderdiği anda yaptırımlar otomatik olarak kalkmış oluyor. Bu durum, sürecin Kongre'deki olası tıkanıklıklardan etkilenmeyeceği anlamına geliyor.

Ancak bazı kaynaklar, 2026 yılı itibarıyla CAATSA yaptırımlarının kaldırıldığına ilişkin yürürlüğe girmiş resmi bir kararın henüz bulunmadığına dikkat çekiyor. Trump'ın taahhüdü verilmiş olsa da, resmi bildirimin Kongre'ye gönderilmesi ve sürecin tamamlanması gerekiyor. Yine de Trump'ın canlı yayında verdiği söz, sürecin geri dönüşü olmayan bir aşamaya girdiği şeklinde yorumlanıyor. Erdoğan, Trump'ın açıklama yaptığı sırada baş parmağıyla onay işareti yaparak bu tarihi anı kayda geçirdi.

F-35 Türkiye'ye verilecek mi? Erdoğan ne dedi?

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Trump ile yapılan görüşme sonrasında “Biz beş uçağı da sözünü aldık ve Sayın Trump'ın ayrıca sözü var” dedi. Bu açıklama, Türkiye'nin F-35 programına geri dönebileceği yönündeki beklentileri güçlendirdi. Erdoğan, liderler zirvesinde F-35 ile ilgili daha önce alınan sözün geleceğe yönelik olumlu şekilde test edildiğini belirtti.

Trump ise F-35 konusuna ilişkin sorulara “Kesinlikle bir şeyler düşüneceğiz. F-35 konusunda bir karar vereceğiz” yanıtını verdi. ABD Başkanı, F-35'lerin “en iyi uçaklar” olduğunu söyleyerek konunun görüşülmeye devam edeceğini ifade etti. Trump ayrıca Türkiye'nin uzun süredir sadık bir müttefik olduğunu ve birçok ülkeden daha sadık davrandığını vurguladı.

F-35'in Türkiye'ye geri verilmesi, sadece askeri bir karar değil, aynı zamanda stratejik bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Türkiye, F-35 programından çıkarılmadan önce 100'den fazla uçağın teslimatını planlıyordu ve programın tedarik zincirinde önemli bir rol üstleniyordu. Türk savunma sanayii şirketleri, F-35'in gövde üretimi ve elektronik sistemleri dahil birçok bileşenini üretiyordu. Programın yeniden başlaması, Türk şirketlerinin küresel savunma tedarik zincirine geri dönmesi anlamına gelecek. Ayrıca KAAN milli savaş uçağı için Amerikan General Electric motorlarının tedariki konusunda da ilerleme kaydedilmesi bekleniyor.

NATO Ankara Zirvesi ne zaman başladı ve neyi konuşuyor?

36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ev sahipliğinde Ankara'da başladı. İki gün sürecek zirveye ABD Başkanı Donald Trump, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve toplam 32 ülkenin lideri katılıyor. Zirvede savunma sanayii, Rusya-Ukrayna savaşı, Orta Doğu'daki gelişmeler ve ittifakın geleceğine ilişkin stratejik başlıklar masaya yatırılıyor.

Zirve kapsamında ilk kez Savunma Sanayii Forumu, NATO'nun resmi programı dahilinde düzenleniyor. Son 3-4 yıldır NATO'nun yan etkinliği şeklinde tasarlanan forum, bu yıl Türkiye'de zirvenin ana programına alındı. Bu durum, Türkiye'nin NATO içindeki savunma sanayii ağırlığının resmi olarak kabul edildiği anlamına geliyor. Forumda savunma ve dışişleri bakanlarının katılımıyla çeşitli etkinlikler düzenleniyor.

Zirvenin en çok beklenen temaslarından biri Erdoğan-Trump görüşmesi olurken, ikili görüşmeler de yoğun bir şekilde devam ediyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kanada Başbakanı Mark Carney ile Türkiye-Kanada ikili ilişkilerini ve bölgesel gelişmeleri görüştü. Zirvede Ukrayna savaşının müzakereler yoluyla sonlandırılması da öncelikli gündem maddeleri arasında yer alıyor. Türkiye ve ABD, savaşın sona erdirilmesi konusunda en aktif iki müttefik olarak görülüyor. Trump, zirveden birkaç gün önce Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile telefonda uzun bir görüşme yapmıştı.

Trump'ın Ankara ziyareti neden tarihi?

ABD Başkanı Donald Trump'ın Ankara ziyareti, 2009'dan sonra bir ABD başkanının Türkiye'ye gerçekleştirdiği ilk resmi ziyaret olarak kayıtlara geçti. Daha önce Barack Obama, 2015'te Antalya'da yapılan G-20 Zirvesi'ne katılmıştı ve bu, bir ABD başkanının Türkiye'ye son ziyareti olarak kayda geçmişti. Trump'ın ziyareti, Air Force One uçağının ilk uluslararası görevlerinden biri olması nedeniyle de dikkat çekiyor.

Trump, Erdoğan ile görüşmesinde iki ülke arasındaki ilişkilerin “muhtemelen hiç olmadığı kadar iyi” olduğunu söyledi. “Erdoğan olmasa NATO'ya gelmezdim. İki harika dostuz. Erdoğan harika iş çıkarıyor” ifadelerini kullanan Trump, yolların yepyeni olduğunu ve Türkiye'nin tüm dünyada saygı gördüğünü belirtti. Trump ayrıca Erdoğan ile “kimyalarının tuttuğunu” ifade ederek kişisel ilişkilerinin de ikili ilişkilere olumlu katkı sağladığını vurguladı.

Beştepe'deki Cumhurbaşkanlığı Külliyesi'nde gerçekleştirilen karşılama töreni de uluslararası medyanın dikkatini çekti. Trump, Beştepe'de Türkçe “Merhaba asker” selamı vererek protokolde dikkat çekici bir an yarattı. Erdoğan, Trump'ı Ankara Havalimanı'nda apronda bizzat karşıladı. Yabancı gazetecilerin zirve için geldiği Ankara'daki organizasyonu övmesi ve “Türkiye çıtayı ulaşılamayacak bir seviyeye çıkardı” yorumlarını yapması, zirvenin ev sahipliği boyutundaki başarısını gözler önüne serdi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Türkiye'nin dünyada savunma ihracatçısı ülkeler arasında 11. sırada olduğunu zirvede duyurdu.

Savunma sanayiinde Türkiye'nin konumu nedir?

Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler, NATO Zirvesi kapsamında düzenlenen “Müttefikler Ankara'da” programında önemli veriler paylaştı. Güler, Türkiye'nin 2025 yılında 185 farklı ülkeye 230 çeşit savunma ürünü ihraç ederek toplamda 10 milyar 54 milyon dolarlık bir ihracat hacmine ulaştığını açıkladı. Bakan, “Bu rakamlar hem büyüyen kapasitemizi hem de küresel rekabet gücümüzü yansıtmaktadır” dedi.

Güler ayrıca Türk Silahlı Kuvvetleri envanterindeki ekipmanların yerlilik oranının yüzde 80'i aştığını belirtti. Savunma sanayii ekosisteminin 3 bin 500'den fazla şirketi ve 100 binin üzerinde nitelikli personeli bünyesinde barındırdığını ifade eden Güler, Türkiye'nin kendi ihtiyaçlarını karşılarken aynı zamanda dost ve müttefikler için güvenilir savunma tedarik alternatifleri sunduğunu vurguladı.

Türkiye'nin savunma sanayiindeki yükselişi, SİHA'ların (Silahlı İnsansız Hava Aracı) küresel sahnede elde ettiği başarılarla da pekişti. Bayraktar TB2 ve Akıncı gibi platformlar, Türkiye'yi dünya insansız hava aracı pazarının öncü ülkelerinden biri haline getirdi. ANKA-3 gibi yeni nesil platformların NATO Zirvesi için uçuş gösterisi düzenlemesi, Türkiye'nin teknolojik kapasitesini uluslararası alanda sergilemesinin somut bir örneği oldu. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın aktardığına göre Türkiye, savunma ihracatçısı ülkeler arasında dünyada 11. sırada bulunuyor. Bu konum, NATO içinde Türkiye'nin askeri kapasitesinin ABD ordusundan sonra ittifakın en büyük ikinci ordusu olarak tanımlanmasıyla da destekleniyor.

NATO Genel Sekreteri Rutte ne dedi?

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, Ankara'da düzenlenen Savunma Sanayii Forumu'nda yaptığı konuşmada zirvenin dönüştürücü niteliğine vurgu yaptı. Rutte, “Bugün ve yarın yaşanacaklar gerçekten temel bir dönüşümü ifade ediyor” dedi ve zirvenin herkes tarafından tam olarak kavranamayan önemine dikkat çekti. Rutte ayrıca NATO'nun A400M nakliye uçaklarından oluşan yeni bir stratejik hava taşıma filosu kuracağını bildirdi.

Rutte, Lahey'deki 2025 zirvesinde müttefiklerin savunma alanında daha çok yatırım yapma ve 2035'e kadar savunma harcamalarının gayrisafi yurt içi hasılanın yüzde 5'ini oluşturması taahhüdünde bulunduğunu hatırlattı. Bu hedef, Avrupa müttefiklerinin savunma bütçelerini önemli ölçüde artırması gerektiği anlamına geliyor. Türkiye'nin coğrafi konumu ve askeri kapasitesi, bu yeni savunma mimarisinde merkezî bir rol üstleniyor.

Forumda konuşan Rutte, platformun NATO ve sanayiyi bir araya getirdiğini ve üye ülkelerin sanayilerinin kapasitelerini sergilemeleri için bir fırsat sunduğunu belirtti. Türkiye'nin savunma sanayii atılımları ve askeri gücüyle NATO'nun merkezine yerleştiği değerlendirmesi, sadece Türk kaynakların değil, uluslararası medyanın da ortak görüşü olarak öne çıkıyor. Eskiden ABD vesayeti altında bir “uydu müttefik” olarak görülen Türkiye'nin bugün savunma sanayii atılımlarıyla ittifakın kilit ülkelerinden biri haline geldiği belirtiliyor. Rutte'nin açıklamaları, NATO'nun yeni dönem stratejisinde Türkiye'nin ağırlığının daha da artacağının sinyallerini veriyor.

CAATSA'nın kaldırılması Türkiye'ye ne kazandırır?

CAATSA yaptırımlarının kaldırılması, Türkiye için savunma sanayii ve ekonomi başta olmak üzere birçok alanda önemli fırsatlar yaratması bekleniyor. İlk ve en görünür sonuç, Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programına yeniden dahil olabilmesi olacak. Türkiye, programa 1.4 milyar dolar katkı yapmıştı ve bu tutarın iadesi veya programda kalınması konusunda müzakereler yürütülüyor. F-35'lerin teslim edilmesi, Türk Hava Kuvvetleri'nin 5. nesil savaş uçağı kapasitesini önemli ölçüde artıracak.

İkinci önemli kazanım, KAAN milli savaş uçağı projesi için Amerikan General Electric (GE) motorlarının tedarik edilebilmesi olacak. CAATSA yaptırımları, Türk savunma firmalarının Amerikan teknolojisi ve bileşenlerine erişimini kısıtlıyordu. Yaptırımların kalkması, KAAN projesinin motor tedariki konusunda yaşanan belirsizliğin çözülmesine yardımcı olabilir. Ayrıca Türk savunma sanayii şirketlerinin F-35 tedarik zincirine geri dönmesi, küresel savunma pazarındaki rekabet güçlerini artıracak.

Üçüncü boyut ise ekonomik. Yaptırımların kalkması, Türk bankaları ve savunma firmaları üzerindeki finansal kısıtlamaların sona ermesi anlamına geliyor. Bu durum, Türkiye-ABD ticaretinin normalleşmesine ve Türk savunma ihracatının daha da büyümesine katkı sağlayabilir. Bugün Türkiye'de yaklaşık 15 milyar dolarlık cari yatırımı bulunan 2 binden fazla Amerikan şirketi faaliyet gösteriyor. İkili ilişkilerin normalleşmesi, bu yatırımların artması ve yeni alanların açılması için zemin oluşturabilir. Uzmanlar, CAATSA'nın kaldırılmasının Türkiye'nin NATO içindeki savunma iş birliklerini yeniden canlandıracağını ve bölgesel güç projeksiyonunu güçlendireceğini öngörüyor.

Rusya ve diğer ülkeler zirveye nasıl bakıyor?

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Rusya'nın Türkiye'de düzenlenen NATO zirvesinden gelecek tüm bilgileri ve haber akışını yakından takip edeceğini açıkladı. Peskov, “Elbette bu, bizim de dahil olmak üzere büyük ilgi uyandıran bir gelişme” ifadelerini kullandı. Rusya'nın bu tutumu, NATO zirvesinin sadece ittifak üyeleri için değil, rakip ülkeler için de stratejik önem taşıdığını gösteriyor.

CAATSA yaptırımlarının kaldırılması ve F-35 konusunda yaşanan gelişmeler, Türkiye-Rusya savunma ilişkileri açısından da soru işaretleri yaratıyor. Türkiye'nin Rusya'dan aldığı S-400 hava savunma sistemleri, CAATSA yaptırımlarının temel nedeniydi. Yaptırımların kalkması, S-400'lerin durumu hakkında da spekülasyonlara yol açıyor. Ancak Türkiye, S-400'leri faaliyete geçirdiğini ve sistemlerden vazgeçmeyi düşünmediğini defalarca ifade etti. Trump ise S-400 konusuna doğrudan değinmek yerine, daha genel bir “dostlara yaptırım uygulanmaz” çerçevesi çizdi.

Yunan medyası da zirveyi yakından takip ediyor. Yunan haber siteleri, Türkiye'nin NATO içinde yükselen bir konuma sahip olduğunu ve Türk Silahlı Kuvvetleri'nin ABD ordusundan sonra ittifakın en büyük ikinci ordusu konumunda bulunduğunu yazdı. Bazı Yunan kaynaklar, “Statüko bozulursa Türkiye adaları geri alabilir” şeklinde endişeli yorumlar da yaptı. Avrupa tarafında ise zirvenin merkezi sorusu, Avrupa güvenliğinin Türkiye'siz mümkün olup olmadığı. CNN Türk'ün gündem analizinde, “Ankara'daki zirve dengeleri nasıl değiştirir? CAATSA düğümü çözülür mü? Avrupa güvenliği Türkiye'siz mümkün mü?” soruları öne çıktı. Bu sorular, zirvenin sadece Türkiye-ABD ilişkilerini değil, tüm Avrupa güvenlik mimarisini etkileyecek boyutta olduğunu gösteriyor.

Konu	Durum
CAATSA yaptırımları	Trump kaldırılacağını açıkladı, resmi süreç bekleniyor
F-35 teslimatı	Erdoğan 5 uçak için söz alındığını belirtti
Savunma ihracatı (2025)	10 milyar 54 milyon dolar, 185 ülke
Yerlilik oranı (TSK envanteri)	Yüzde 80'in üzerinde
Savunma ihracat sıralaması	Dünyada 11. sırada
NATO savunma harcaması hedefi	GSYH'nin yüzde 5'i (2035'e kadar)
ABD şirketlerinin Türkiye yatırımı	Yaklaşık 15 milyar dolar

Trump, “CAATSA yaptırımları kalkacak. Bu yaptırımları kaldıracağız, çünkü artık zamanı geldi. Dostlarımıza yaptırım uygulamak istemiyorum. Dünyada yaptırım uygulayabileceğimiz çok fazla düşman ülke varken, en yakın dostumu ve müttefikimi yaptırımlarla boğmayı kesinlikle reddediyorum” dedi.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, “Bugün ve yarın yaşanacaklar gerçekten temel bir dönüşümü ifade ediyor” şeklinde konuştu.

Sık Sorulan Sorular

CAATSA yaptırımları ne zaman kalkacak?

Trump, yaptırımların kaldırılacağını açıkladı ancak resmi bir kararın Kongre'ye gönderilmesi gerekiyor. CNN Türk'ün aktardığına göre Kongre onayı gerekmiyor; Trump resmi bildirimi gönderdiği anda yaptırımlar kalkmış oluyor. Sürecin ne zaman tamamlanacağı henüz netleşmedi.

F-35 savaş uçakları Türkiye'ye ne zaman teslim edilecek?

Erdoğan, 5 adet F-35 için söz alındığını açıkladı ancak teslimat takvimi henüz belli değil. Trump, F-35 konusunda bir karar vereceklerini söyledi. CAATSA yaptırımlarının resmen kalkması, teslimat sürecinin başlaması için ön koşul olarak görülüyor.

NATO Ankara Zirvesi ne kadar sürecek?

36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi iki gün süreyle Ankara'da düzenleniyor. Zirveye 32 ülkenin lideri ve üst düzey heyetler katılıyor. Savunma sanayii, Ukrayna savaşı ve Orta Doğu gelişmeleri ana gündem maddeleri arasında yer alıyor.

CAATSA yaptırımları neden uygulanmıştı?

CAATSA yaptırımları, Türkiye'nin 2017'de Rusya'dan S-400 hava savunma sistemi tedarik etmesi nedeniyle Aralık 2020'de yürürlüğe girdi. ABD, S-400'lerin NATO sistemleriyle uyumsuz olduğunu ve Rusya'ya istihbarat sızdırabileceğini öne sürdü. Yaptırımlar sonucunda Türkiye F-35 programından çıkarıldı.